Of monsters and men

leviathan

Een anti-Russische film als Russische inzending voor Beste Niet-Engelstalige Film op de Oscars? Het is mogelijk, ja. Andrej Zvjagintsev deed met Leviathan veel hoofden draaien en enkelen (spoilers!) draaiden zich wellicht ook om in hun graf. Een wansmakelijke grap of een politieke zet vanwege de heer Vladimir Putin? We zullen het nooit weten.

Afgezien daarvan, is de film zoveel meer dan louter een bittere kritiek op het door corruptie geplaagde Rusland. Het is daarmede een moderne parabel gebaseerd op het Bijbelverhaal over Job, een rechtschapen man die ondanks zijn deugdzaamheid getergd wordt door allerlei tegenslagen. Deze rol wordt in Leviathan ingevuld door de automonteur Kolya (Aleksei Serebryakov). Deze onopvallende man woont samen met zijn tweede vrouw Lilya (Elena Lyadova) en zijn tienerzoon Romka (Sergey Pokhodaev) in een godvergeten gat aan de Barentszzee. Daar neemt hij het op tegen de lokale burgemeester Vadim (Roman Madyanov), die zijn zelfgebouwde huis wil platgooien om er een riante villa in de plaats te zetten. Om dit tegen te gaan, roept hij de hulp in van zijn oude legerkameraad Dmitriy (Vladimir Vdovichenkov), die nu een gewiekst advocaat in Moskou is. Hoe dan ook, na verloop van tijd wordt het voor Kolya duidelijk dat hij er helemaal alleen voor staat.

De symbolische functie van de film is al vastgelegd in de titel. ‘Leviathan’ is in de eerste plaats de naam van een Bijbels zeemonster – eentje dat in de film gepresenteerd wordt in de vorm van een aangespoelde walvis. Religieuze connotaties mogen dan alomtegenwoordig zijn in de film, als puntje bij paaltje komt (en de modale mens hem nodig heeft), blijkt God toch ver te zoeken. Die afwezigheid van God wordt gezien als een opportuniteit door burgemeester Vadim die, met behulp van orthodoxe priesters en onorthodoxe knechten, zelf voor God speelt. Dit gegeven leunt beter aan bij Thomas Hobbes’ boek met dezelfde titel, dat toespitst op de absolute heerschappij van een soeverein. De soeverein in kwestie is hier dus Vadim die, net zoals een verwend kind, alles krijgt wat hij wil. Hier vloeien dan ook twee grote verschillen met het Bijbelverhaal uit voort: Kolya gelooft niet in de valse God en wordt uiteindelijk ook niet beloond. Op het einde van de film lijkt Kolya immers meer op de walvis dan op Job, want er rest hem niets anders dan wegrotten.

Deze allegorie over macht en onmacht bevestigt spijtig genoeg het beeld dat velen van het hedendaagse Rusland hebben: bewoond én geregeerd door drankorgels met losse handjes. Ondanks dat het verhaal zich afspeelt in het spreekwoordelijke hol van Pluto, toch is de thematiek universeel. Het feit dat een film als Leviathan problematiek op kleine schaal een universele reikwijdte toekent (de film is op zijn beurt geïnspireerd door het verhaal van Marvin Heemeyer), bevestigt diens mythische dimensie. De keuze voor een breedbeeldformaat en de droefgeestige personages ondersteunen dit gegeven des te meer. Niet Zvjagintsevs beste, maar wel een film die je gezien moet hebben en dat kan nog op 18, 19 en 21 november in Cinema ZED.

P.S.: Andere films in deze reeks betreffen Mommy en Winter Sleep. Check them out!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s