Anomalisa of Anomalieverniet?

Een gelauwerde animatiefilm met een Oscar nominatie die met behulp van heel realistisch-uitziende poppen over diep-menselijke gevoelens van isolatie en eenzaamheid vertelt? Klinkt als een recept voor een interessante filmavond, maar in het geval van Anomalisa bleef ik een beetje op mijn honger zitten.

ANOMALISA

Anomalisa is de eerste animatiefilm van Charlie Kaufman (Eternal Sunshine of the Spotless Mind, Synecdoche, New York), die ook het oorspronkelijke verhaal schreef in de vorm van een theaterstuk, in samenwerking met Duke Johnson. De film kan omschreven worden als een stop-motion comedy-drama en gaat over Michael Stone, een klantendienst-expert die voor een lezing over zijn nieuw boek naar Cincinnati reist. De avond voor de lezing  ontmoet hij Lisa, een onzekere jonge vrouw die om zijn lezing bij te wonen in hetzelfde hotel verblijft. Omringt door een zee van dezelfde mensen, lijkt zij de enige andere ‘andere’ die hem kan verlossen van de monotonie.

De film begint met een beeld van Michael’s vliegtuig tussen perzikkleurige wolken, terwijl we de stemmen van de mensen aan boord horen. Meteen lijkt er weinig diversiteit te zijn in de stemmen, een gewaarwording die al snel juist blijkt te zijn. In Anomalisa klinkt elke man, vrouw en kind hetzelfde. Niet alleen hebben ze dezelfde stem, namelijk die van stemacteur Tom Noonan, ze delen ook toon, intonatie, etc. De poppen hebben zelfs dezelfde gezichtskenmerken, die net als hun stem vlak en nietszeggend zijn. Alleen Michael (David Thewlis) is anders. Hij heeft een rokerige, lichtjes nasale stem met een Brits accent, en een karaktervol gezicht met rimpels, fronsende wenkbrauwen en een scherpe neus.

Dit heeft een heel bevreemdend effect, dat geholpen wordt door de manier waarop de poppen gemaakt zijn. De lichamen zijn heel realistisch terwijl de gezichten uit twee delen bestaan, horizontaal gesplitst aan de ogen. Hoewel de twee delen ongetwijfeld zeer praktisch zijn in het productieproces van een stop-motion, om elk gezicht zo veel mogelijk uitdrukkingen te kunnen geven, is de zichtbare spleet ook een steeds aanwezige herinnering aan dat proces. Het laat ons niet vergeten dat we naar poppen kijken, hoe realistisch hun voorkomen en omgeving ook is. Het doet ons afvragen hoe zo’n hoofd er zonder die delen uit zou zien en beseffen dat hun gezichtsuitdrukkingen en emoties niet echt zijn, maar een constructie uit twee expressieve stukjes mini-gezicht van kunststof.

Het is een lange tijd niet duidelijk hoe de wereld waarin Michael leeft in elkaar zit en wat het betekent. Deze onduidelijkheid voelt oncomfortabel lang, in een film die al zo veel nadruk legt op vervreemding. We krijgen aanwijzingen in de vorm van dromen en hallucinaties van Michael die ons tegelijk op het foute spoor brengen en tekenen geven van zijn mentale toestand. Het antwoord vinden we wanneer we plotseling een vrouwenstem horen. Dolenthousiast gaat Michael op zoek naar de bron van het geluid en hij ontmoet Lisa, wie hij meteen de rol geeft van zijn baken van hoop om uit zijn geïsoleerde situatie te komen.

1401x788-068-ANOMALISA-008R

Het is duidelijk dat Michael, die eerder al onsuccesvol contact opzocht met een oude vlam en loog tegen zijn echtgenote aan de telefoon, op zoek is naar redding in de vorm van een vrouw. Lisa, die anders klinkt dan alle anderen en een lichte gezichtsmisvorming heeft, is in zijn ogen die enige andere in de wereld. Degene met wie hij van alles kan weglopen en die hem zo uit zijn eenzaamheid kan halen. Lisa is een grote fan van zijn werk en verwelkomt zijn aandacht, al doet ze dat twijfelachtig. Ze is onzeker over haar uiterlijk, over haar intelligentie, over haar karakter en over haar stem, en weet niet goed hoe ze met zijn spontane verliefdheid op haar gewone zelf moet omgaan. Deze relatie, tussen de man die een vrouw nodig heeft om zijn leven te veranderen en een vrouw die alleen van zichzelf kan houden door de ogen van een bewonderende man, voelt nogal clichématig aan en is een beetje teleurstellend.

Desondanks komt er een seks-scene uit voort die dankzij het animatie-medium langdurig en opmerkelijk onomwonden is, en daarom heel intrigerend. En wanneer ze ’s morgens ontbijten en hun nieuwe leven samen plannen, krijgen we eindelijk dat antwoord op de vragen die deze dystopische realiteit stelt. Michael zijn perspectief begint namelijk te veranderen en zijn gedeprimeerde isolatie blijkt voort te komen uit zijn eigen mentale problemen, die hem ongevoelig maken en hem van zijn omgeving vervreemden. In het daglicht is Lisa minder perfect dan hij dacht en ze begint meer en meer te klinken als al die anderen, tot hij weer alleen is.

Anomalisa toont nog maar eens dat animatiefilms zich niet moeten beperken tot simpele of naïeve kinderverhaaltjes. De film brengt haar gevoelens van afzondering en depressie heel goed over en dompelt ons onder in de existentiële crisis van het hoofdpersonage, maar lijkt ook moeite te hebben met tempo en met het vasthouden van aandacht. Het plot lijkt vleziger, de komische momenten geestiger en de gedachten erachter poëtischer in de trailer, een bedenking die doet afvragen of ze er niet beter een kortfilm van hadden gemaakt.

Wat? Anomalisa // Waar? Cinema ZED // Wanneer? Zaterdag 27 februari, 20:00 // Prijs: 7,5 euro, 6 euro met cultuurkaart

Anomalisa speelt nog op 3, 4, 5, 6 en 7 maart in Cinema ZED.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s