De muzikale hel: Vlaamse Polyfonie en Engelse anthems

Het Nederlandse ensemble Cappella Pratensis is gespecialiseerd in de muziek van de polyfonisten uit middeleeuwen en renaissance. Maar wat zij en Koen Monserez op 30 november in de Predikherenkerk deden, was van een andersoortige schoonheid. Een dramatische muzikale vertelling die je meeneemt in het leven van Thomas More tijdens de woelige zestiende eeuw.

1748-w630-0-fc77988

Honderden houten stoelen rond een eiland dat baadt in licht. Ieder neemt in dat drie- of viertal ringen een plaats, als in een gallei, maar dan met de gezichten naar binnen gericht. Ik kies een plaats aan evangeliezijde, neen, aan bakboord van dit tijdreizende middenschip—

en aan het roer staat het ensemble Cappella Pratensis, verzameld rond een groot koorboek, zingend het Kyrie van Pierre de la Rue’s Missa Cum Iocunditate—Mis met blijdschap!, complexe polyfonie, in de zestiende eeuw vanwege haar exuberantie in ophef gekomen. In zijn Utopia schrijft een niet onverschillige Thomas More dat

de Utopianen ons op één punt beslist mijlenver achter zich laten: zowel hun vocale als hun instrumentale muziek roept uitsluitend echte, natuurlijke emoties op en gebruikt daarvoor alleen klanken die passen bij de inhoud van de liturgie,

maar in het middenschip spreekt diezelfde utopist met de stem van Koen Monserez, de Vlaamse acteur, en met de woorden van Joris Tulkens, de Vlaamse schrijver— Een discussie over muziek met zijn goede vriend Desiderius Erasmus ontspint zich, waarin Thomas milder is, maar Erasmus fel.

Dus—een anthem in de volkstaal nu: geen Kyrie eleison, maar Lord have mercy upon us. De stijl van de reformatie—strakker, eenduidiger. De zangers vier tegenover vier, elk hun eigen notatieboek. Het contrast met De la Rue’s Missa kan nauwelijks groter zijn.

En het middenschip deint. Het deint op die anonieme volkse zetting en nog meer op Thomas Tallis’ vloeiende If ye love me

—Of het nou gaat om een smeekbede of juist om gevoelens als vrolijkheid, berusting, opwinding, woede of verdriet, in alle gevallen wordt de strekking van de woorden zo goed door de muziek ondersteund dat de toehoorders niet alleen in hun hart geraakt worden maar ook […]

 ‘—dat uw edele delen zullen worden afgesneden en in uw mond gestopt. Heeft u hierop nog iets te zeggen?’ De historie zet zich verder, onverbiddelijk. Thomas More, ondertussen sir Thomas More, onderschatbewaarder en Lord Chancellor, heeft zichzelf in een onhoudbare positie gewerkt aan het hof van Hendrik VIII— Na zijn weigering om de Act of Supremacy te erkennen, is zijn doodsvonnis uitgesproken.

Pijnlijk ontroerende woorden legt Tulkens hem in de mond—en Monserez spreekt ze zo overtuigend, dat wij niet alleen huiveren bij zijn gruwelijke lot, of bewondering koesteren bij zoveel standvastigheid,

[…] maar ook moeiteloos in de juiste stemming komen en uit volle overtuiging aan de plechtigheid deelnemen.

Nog een laatste keer wordt het schip overspoeld met veelstemmige golven en dan is het stil. Ite, missa est.

Wat? De muzikale hel // Wanneer? 30 november 2016 // Waar? 30CC, Predikherenkerk // Prijs? 25 euro basistarief — 22,5 euro voor cultuurkaarthouders of onder 26 jaar.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s