Polyfone perfectie

Wat heeft een werk voor drie strijkers uit 1985 te maken met vijftiende-eeuwse vocale muziek? En kunnen ze je op dezelfde manier ontroeren? Vox Luminis en het Goeyvaerts Strijktrio geven het antwoord in een overweldigend concert.

In een gloed van blauw licht staan helemaal achter in de Abdijkerk van de Keizersberg vijf zangers van Vox Luminis. Het ensemble verwierf de laatste jaren internationale bekendheid met uitvoeringen van vocale renaissancemuziek. Van ver weerklinkt Josquin Deprez’ ode aan Johannes Ockeghem. Deprez schreef het vijfstemmige lied in 1497, toen de dood van Ockeghem, de meester van de meerstemmige muziek, zijn tijdgenoten diep trof.

Als een flashback zingt Vox Luminis iets later de muziek die Johannes Ockeghem zo bekend maakte. Zijn Requiem was de eerste meerstemmige verklanking van de eenstemmige gregoriaanse melodieën. In Ockeghems polyfonie – de muzikale taal van de vijftiende eeuw – lopen de lijnen horizontaal over elkaar heen. Ze volgen hun eigen weg. Ze wringen tegen elkaar aan, ontmoeten elkaar in reine intervallen, tot ze landen in een open kwint.

Tussen de delen van Ockeghems Requiem brengen de strijkers van het Goeyvaerts Strijktrio In Honour A. Schnittke van Nikolaj Korndorf, een hommage aan een vriend. Vanuit één grondnoot ontvouwen de strijkers een rijk klankenspectrum. Daarin gaan viool, altviool en cello – samen spelen ze zes stemmen! – elk hun eigen weg. Maar net als in de muziek van Deprez en Ockeghem hebben de stemmen elkaar nodig. Terwijl ze botsen en wringen, strelen ze ook elkaar. Hun resonantie laat een veelvoud van het aantal stemmen horen.

Het tweede deel van Korndorfs strijktrio is een breekpunt. De dynamiek die al latent in het eerste deel zat, barst nu open. Korte pulsen en ritmische secties bepalen plots de klank. Viool, altviool en cello gaan tot het uiterste, maar blijven elk akkoord glashelder ontleden. Zo sluit het strijktrio aan bij de volgende delen van Ockeghems muziek, die ook beweeglijker worden. In Ockeghems Sicut cervus bewegen de bovenstemmen in complexe ritmes om elkaar heen. Weer botsen ze, wringen ze, strelen ze elkaar. En klinken soms één.

Aan het einde van het concert komen alle muzikanten samen. De zangers zingen Proch dolor, toegeschreven aan Josquin Deprez, de strijkers spelen zacht de noten mee. Het is onmiskenbaar polyfone muziek, maar de tijdsprong van vijfhonderd jaar lijkt opgeheven. Even kan je je niet voorstellen dat er ooit andere muziek geschreven is.

De schoonheid die de muzikanten in één grote boog brengen is buitengewoon intens. In deze muziek zit alles. Ook de stilte. Ik moet denken aan een zin die ik onlangs las. ‘De enige manier om dit wonderbaarlijks te overleven is het weg te klappen’. Dat doen we. Uitbundig en teneergeslagen. Tot de noten niet meer over de gewelven galmen, de herinnering al begint te vervagen en onze tranen zijn opgedroogd. Een diepe buiging.

Vrijdag 17/02 20:00 Abdij Keizersberg // Goeyvaerts Strijktrio & Vox Luminis // HOMMAGE OCKEGHEM | KORNDORF // €16 | €14,40 (-26) | €9 (lastminutedeals met Cultuurkaart)

Schermafbeelding 2017-02-19 om 18.20.49.png

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s