Anne Teresa De Keersmaeker herneemt Rain

Rain, de dansvoorstelling uit 2001 van Anne Teresa De Keersmaeker, wordt dit jaar hernomen. Dat de voorstelling een waar meesterwerk is, had ik wel eens gelezen. Dat de Vlaamse choreografe met haar dansgezelschap Rosas tot de internationale wereldtop behoort, weet iedereen. Maar toch was ik helemaal niet voorbereid op de schoonheid die ik die avond in de Leuvense stadsschouwburg te zien kreeg.

Al in de vroegste ogenblikken voltrok zich iets buitengewoons. Een wit licht verblindde. De eerste tonen deden de ruimte pulseren. De dansers renden snel in grote cirkels, dan langzaam in kleine, alsof zij het zelf waren die de tijd tot stilstand draaiden. In de verte hoorde ik mezelf nog juist denken: dit gaat héél, héél goed worden.

—Schijnbaar niet veel later ebde de klank weg. De dansers voerden een beweging op in stilte (je kon nu hun ademhaling horen, die eerder nog overstemd werd, en het doffe landen van hielen en tenen op de vloer) en trokken zich dan terug. Het licht knipte uit. En ik? Ik ontwaakte als uit een droom, verrast dat een heel uur verstreken was.

Met tien waren ze geweest, de dansers die zonet een wonder hadden verricht. Drie mannen en zeven vrouwen. In één onvermoeibare stroom hadden ze hun dans uitgevoerd. Rond een mannelijke en een vrouwelijke frase hadden ze alles opgebouwd. Terwijl het decor met de glanzende draden schitterde, hadden ze de kleuren van hun kostuums langzaam, haast onopgemerkt, veranderd. Van huidskleur over zachtroze naar intens magenta, en dan weer terug naar wit en beige, herfstkleuren. Ja, ze hadden gedanst tot het waaide in de zaal.

En zoals zo vaak bij De Keersmaeker, was hun choreografie nauw verweven met de muziek. Deze keer was dat muziek van Steve Reich, de Amerikaanse componist die bekend staat als een pionier van de minimal music, en met wie ze al jarenlang samenwerkt. Het gechoreografeerde stuk, Music for 18 Musician, kenmerkt zich door een hypnotische puls die ononderbroken tot het einde van de compositie voortduurt. Het is tegelijk opzwepend en vreemd meditatief.

Voor het eerst ook maakt Reich er gebruik van de ademhalingscyclus van zijn muzikanten om de duur van de verschillende secties te bepalen: de houtblazers houden elke noot zolang ze kunnen, de andere muzikanten volgen. Daarom vloeien de klanken. En de dansers vloeiden mee. Hun lichamen leken over zichzelf heen te hellen, stortten neer, sprongen als een golf weer op.

Maar wanneer ze renden over het toneel, in cirkels of spiralen, nu en dan kruisend in een rechte lijn, dan volgden ze strikt de geometrische figuren die waren aangeduid op de podiumvloer—figuren die even cerebraal waren als de mathematiek van Reichs compositie zelf: twaalf secties, elk opgebouwd uit één van elf akkoorden, en twee ‘pulses’ aan het begin en einde, elk een expositie van de elf akkoorden.

En waar bij Reich menselijkheid als emergente eigenschap uit de abstractie van een streng ritme tevoorschijn komt, daar ontstond bij De Keersmaeker eveneens ruimte voor de individualiteit van de dansers. Soms bleef één danser alleen achter, bewoog ter plaatse, terwijl de anderen langs hem heen schreden. Soms werd een duet gevormd, voor een langere beweging, of slechts in het voorbijgaan, door het uitwisselen van een blik of vaak een glimlach.

Zelf spreekt De Keersmaeker over ‘anarchie binnen het strikt geconstrueerd kader’. In die zin is Rain helemaal anders dan haar debuut Fase uit 1982, waar de twee performers nog als marionetten door de structuur van Reichs muziek worden bespeeld. De Keersmaekers voorliefde voor het minimalisme mag dan in al die jaren niet veranderd zijn, de vorm die haar minimalisme aanneemt was dat wel degelijk.

‘Rain is eigenlijk een golf die opkomt,’ vertelt De Keersmaeker in een interview, ‘die op de gulden snede uitmondt in een circulaire viering, en dan opnieuw wegtrekt. Zoals een herinnering aan een intense ervaring.’ Rain was precies dat.

Wat? Rain (Rosas/Anne Teresa De Keersmaeker) // Waar? 30CC, Stadsschouwburg // Wanneer? 8, 9 en 10 maart 2017 // Prijs? 22-30 euro

a592c216a64b25931c70bcda6cf2d4d8-rain-dubbeldanscherman-sorgeloos-1

Beeld © Herman Sorgeloos

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s