Gilles Coulier en Cargo: een dik verdiende Cultuurprijs

(Door Sara Duquene en Jacoba Waumans)

gillescoulier.png

Op woensdag 18 oktober werd in Cinema Zed – Vesalius de tweejaarlijkse Cultuurprijs KU Leuven uitgereikt aan regisseur, scenarist en filmproducent Gilles Coulier. Met die Cultuurprijs, waar ook een geldprijs van 10.000 euro aan vasthangt, wordt tweejaarlijks een beloftevol Belgisch kunstenaar beloond. Voor de editie van 2017-2018 was het de beurt aan de discipline ‘film en televisie’. In het geval van Coulier gaat het om zijn drie kortfilms IJsland, Paroles en Mont Blanc. Ook het succes van zijn productiehuis De Wereldvrede, dat in 2015 de Canvasreeks Bevergem maakte, is één van de redenen waarom de jury Coulier uitkoos als laureaat.

De reeks heeft naast acht afleveringen ook een in scène gezette negende making-of-aflevering met fictionele interviews. Daarin kunnen de acteurs ook probleemloos hun mening kwijt over de regisseur van de reeks. Op de vraag wat hij van de Couliers kortfilms vindt, antwoordt acteur en singer-songwriter Wannes Capelle, Wantje in de reeks, doodleuk: “kort, hé”. Ook Dries Heyneman, die Kurt vertolkt, ziet de uitgelezen kans om een filosofische uitspraak te doen over kortfilms en in het bijzonder die van Gilles Coulier. Hij verklaart dat het grootste probleem van kortfilms is dat ze erg snobistisch zijn. Het is te kort om een verhaal te vertellen en te veel gevraagd om het grappig te maken.

Drie jaar na deze reeks kwam dan ook Couliers eerste langspeeldebuut uit. De jury van de Cultuurprijs KU Leuven was op de hoogte van het feit dat hij aan zijn eerste langspeelfilm aan het werken was, maar op het moment voor de keuze van Coulier als laureaat was Cargo nog een onafgewerkt project.

De avond begint met de vertoning van Couliers jongste kortfilm Mont Blanc, die de kortfilmcompetitie van het Festival van Cannes haalt in 2013. De film start met een scène waar acteur Wim Willaert die het personage van de zoon vertolkt naast zijn oude mobile home staat te plassen aan de voet van de Mont Blanc. Het contrast tussen schoonheid en banaliteit kan haast niet groter zijn. De reis naar de Mont Blanc was de laatste wens van zijn terminaal zieke vader (Jean-Pierre Lauwers), maar die lijkt niet onder de indruk wanneer ze ook effectief daar zijn. De film gaat over een stroeve vader-zoonrelatie. De twee zeggen enkel het hoogstnodige tegen elkaar, wat de spanning des te voelbaarder maakt. Het is niet nodig om exact te weten wat er precies fout gelopen is tussen de vader en de zoon. Door bepaalde technieken als close-ups van zwijgende personages, slaagt de regisseur erin de juiste sfeer te creëren. Exact dat is wat de stijl van Coulier zo bijzonder maakt.

Daarna volgt een speech van professor Hilde Heynen, voorzitter van de Adviesraad Cultuurprijs KU Leuven, over de geschiedenis en de missie van de Cultuurprijs. Het is professor Rudi Laermans die de laudatio van de jury uitspreekt. De juryleden apprecieerden vooral de manier waarop Coulier in al zijn werk ‘acteurs- en auteurscinema’ maakt: zijn persoonlijke touch komt even hard tot uiting in zijn arthousecinema als in Bevergem en hij gunt zijn acteurs alle vrijheid die ze nodig hebben. Verder was er veel lof voor zijn keuze voor de puurheid van het West-Vlaams, de intimiteit die ontstaat door het trage verteltempo en de prachtige contrasten tussen licht en donker.

Vervolgens mag Gilles Coulier officieel zijn oorkonde in ontvangst nemen. “We hebben een grote cheque hoor, maar die komt later, dat past misschien niet zo bij een cultuurprijs”, lacht vicerector Bart Raymaekers. Ook staat Couliers naam voortaan in het gulden boek van de KU Leuven, maar enkele bladzijden verwijderd van die waar de naam van Angela Merkel staat te pronken. Een plaatsje in het boek is namelijk enkel bestemd voor eredoctores en gevestigde namen in de kunstwereld: tussen eerdere winnaars van de cultuurprijs zien we grote namen als Dirk Braeckman, Luc Tuymans en Braakland/ZheBilding.

De uitreiking eindigde met de kortfilm Paroles. Met dat project studeerde Coulier in 2010 af aan de LUCA School of Arts in Brussel binnen de richting audiovisuele kunsten en veroverde hij meteen de Juryprijs op het internationaal kortfilmfestival in Leuven. Ten slotte was het (na een receptie) tijd voor het moment suprême van de avond: de exclusieve voorstelling van Cargo. Wij gingen kijken en zagen dat het goed was.

De stille kracht van grauwheid: een recensie van Cargo

Vlamingen zijn gesloten types. Vooral West-Vlamingen. Ze leren zelden om open te zijn over hun gevoelens, en de prijs die ze later daarvoor betalen is hoog. Het is een idee – een cliché, als je wil – dat af en toe opduikt in alarmerende nieuwsberichten over hoge zelfdodingscijfers en dan weer maandenlang doodgezwegen wordt, maar in Cargo duwt Gilles Coulier het anderhalf uur lang recht in ons gezicht. Hoofdpersonages zijn de drie zonen van een Oostendse vissersfamilie (wie anders dan West-Vlaamse karakterkoppen Sam Louwyck, Wim Willaert en Sebastien De Waele) die het steeds moeilijker hebben om overeind te blijven in het harde havenmilieu. Wanneer hun vader op een nacht overboord valt (of springt?) en in coma belandt, worden ze pas echt met de neus op de feiten gedrukt. Alles lijkt te leiden tot één dilemma: blijven vissen of niet? Maar breng dat maar eens ter sprake tussen alle opgekropte familiefrustraties die langzaam boven water komen. Zeker als je niet beter weet dan dat problemen alleen opgelost kunnen worden met een pijnlijke stilte of een djoef op uw muile, niets ertussenin.

Tel daar nog eens de constante confrontatie met de vluchtelingenproblematiek en de broer die zijn geaardheid verbergt bij op, en drama gegarandeerd voor een hele tv-serie, zou je denken. Toch zit de kracht van Cargo net in de keuze voor het tegenovergestelde. Geen slaande deuren en pathetische dialogen, de stijl blijft even subtiel-maar-gespannen als de emoties van de personages. Show, don’t tell: de enige echte hoofdrol is die van de stilte die geen stilte hoort te zijn, en daardoor gaat ze net harder spreken in je hoofd. Wat het meest blijft hangen, zijn dan ook de beelden. De camera zit zo dicht op de huid van de acteurs dat je elke rimpel en elke druppel tattooinkt ziet, de netten tegen je gezicht voelt kletsen en lijkt mee te drijven op elke golf. Nog nooit zagen we Oostende van zo’n grauwe en dreigende kant, nog eens extra in de verf gezet door de knappe strijkerssoundtrack van Liesa Van der Aa.

Wie op zoek is naar bloedstollende plot twists en finales of een Bevergem 2.0 blijft dus op zijn honger zitten. Maar wat maakt het ook uit, dat is allesbehalve wat deze film wil zijn. Wat we gezien hebben, is vooral een eerbetoon aan de zee en de visserij, eerlijk genoeg om de duistere kantjes te tonen, maar altijd met een duidelijk voelbare liefde. Je ziet zelden Vlaamse cinema die aan het rauwe, puur esthetische genoeg heeft om te blijven boeien, zeker niet van een jonge regisseur die de voorbije jaren tussen alle mogelijke stijlen heeft gebalanceerd. Wij zijn alvast benieuwd naar meer.

 

(Benieuwd naar Cargo? Cinema Zed Vesalius speelt de film nog op dinsdag 24 oktober, donderdag 16 november en zondag 3 december. Tickets en info vind je hier: http://www.cinemazed.be/film/cargo)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s