“Tonight, I hope my heart will reach yours”: UUR KULTUUR met Ricardo Ribeiro

Het laatste UUR KULTUUR van dit jaar zit er alweer op. Deze woensdag mocht Ricardo Ribeiro, de zogenaamde “Pavarotti van de fado”, een dik uur onze gevoelige snaren beroeren. In een licht benevelde Schouwburg bezong hij met passie en geweld zowel zijn als onze diepste emoties en verlangens. Zoveel was immers zeker: hoewel het merendeel van het publiek hoogstwaarschijnlijk geen woord begreep van de Portugese smartlappen, kon elke noot tot diep vanbinnen gevoeld worden.

23596102_1518751761494024_965737363739246592_n

Fado betekent zoveel als “het lot” in het Portugees. De teksten van de nummers laten dan ook snel blijken waar die benaming vandaan komt. Emotioneel leed, pijnlijke beslissingen en barre omstandigheden maken het merendeel van de onderwerpen genre uit. Het lege gevoel dat zo’n constante staat van tristesse veroorzaakt zorgt voor een verlangen naar iets onbekend, een ontbrekend iets dat een leven terug “heel” kan maken. Dat verlangen, in het Portugees “saudade”, is het uitgangspunt van fado. En dat gevoel zit doorvlochten in niet alleen de teksten, maar ook de muziek.

De show op die bewuste avond wacht niet lang om de zware stemming erin te brengen. De driekoppige instrumentale band (bestaande uit een gewone gitaar, een basgitaar, en een guitarra portuguesa) speelt een sombere melodie, die even aansleept voordat Ricardo zelf uit de coulissen naar de microfoon stapt. Eerder las ik dat fado een genre was dat geboren werd uit kleine performances in cafés en bars, en meteen was duidelijk dat een stem als die van Ricardo genoeg was om zelfs de rumoerigste keet stil te krijgen. Het was onmogelijk om ook maar even de aandacht te verliezen als de man zong, hij greep de aandacht onverbiddelijk vast met elke toon die hij aansloeg. Met zijn emotionele klaagzang complementeert hij perfect de melancholische gitaarharmoniëen, en brengt hij de hele zaal in een donkere, in weemoed verzonken sfeer.

Wanneer het volgende nummer begint, ben ik even met verstomming geslagen. Weg zijn de lang aangehouden mineur-akkoorden en trieste, trage bas. In hun plaats hoorden we snelle, opgewekte arpeggio’s en melige harmonietjes, die niet zouden misstaan als achtergrondmuziek voor een gezellig dagje op een Mediterraans strand. Wanneer Ricardo’s stem ditmaal invalt verandert de toon wel enigszins: in plaats van zorgeloze euforie voelen we eerder een moment van rust in een vermoeiend bestaan. Hoewel de nummers met een meer uniform deprimerende toon mij meer aanstonden, was de combinatie van Ricardo’s getormenteerde stemgeluid met de meer opzwepende melodieën een zeer fascinerend fenomeen, waarvan ik niet zou denken dat het zou werken als ik het niet gehoord had.

Na deze toch wel zeer verschillende nummers legt Ricardo ons uit dat we net de twee belangrijkste facetten van de fado te horen kregen. Aan de ene kant horen we tonen van verslagenheid, het verlies van verlangen en de acceptatie van een onbegeerlijk lot. Het andere gezicht van de fado is er een van hoop op verlossing, beschrijvingen van dromen die een betere toekomst voorspellen. Uiteindelijk voegt hij nog toe, met uiterst betekenisvolle bijklank: “Tonight, I hope my heart will reach yours”. Dat is immers waarvoor hij hier is; aangezien zijn woorden ons niet kunnen bereiken, laat hij zijn stem onze harten beroeren.

Het is echter dat tweedelig karakter dat het concert parten speelde die avond. Want hoewel elk nummer even aandoenlijk als het laatste bleek, en Ricardo ons keer op keer verbijsterde wanneer zijn stem weergaloze dieptes en volumes bereikte, was het een weinig gevariëerde avond. Het was steeds duidelijk in welke van de twee emotionele toestanden een nummer zich bevond, maar verder dan dat was er weinig dat de liedjes differentieerde. Op zich zeker geen uiterst impactvolle misser, maar het gaf wel wat de indruk dat de Portugees een niet al te brede artistieke reikwijdte had. Of dit nu aan de artiest of aan de aard van het genre ligt, laat ik in het midden.

23416502_196614837550707_5885854432620445696_n

Ondanks de donkere toon van de muziek zagen we op het podium vooral warmte. Tussen nummers door ontving Ricardo met een brede glimlach en oprechte dankbaarheid elk applaus, en deelde hij af en toe een opmerking met zijn bandleden, hetgeen op momenten zelfs tot schaterlachen aanzette. In een van de nummers start de basgitarist met een solo, waarop Ricardo zich achter de gefocuste muzikant zet en hem ogenschijnlijk motiverende woorden toeroept, tot het amusement van de toekijkende bandleden en het publiek.

Wanneer de show ten einde is bedankt de totaal onvermoeibare zanger ons om bij ons gespeeld te mogen hebben. Iedereen begrijpt dat de man nog een bisnummer in zich heeft, ondanks dat hij reeds een vol uur de longen uit zijn lijf gezongen had. Dat nummer, dat toevallig ook een van de meer unieke nummers van de avond bleek, kreeg dan ook een applaus dat vergezeld ging van wat gejuich, een zeldzaam gegeven op zo’n ingetogen avond. Ik vertrok uit de Schouwburg vol introspectieve bedenkingen, en ik denk dat ik niet de enige was die de teksten, waarvan ik de taal niet kon vatten, invulde met mijn eigen gevoelens en ervaringen. Op de één of andere manier denk ik dan ook dat dat exact is wat de fado van ons verwacht, maar hey, what do I know?

Ricardo Ribeiro @ 30CC/Schouwburg| woensdag 6 december ’17 | 18 euro (gratis met Cultuurkaart)

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s