Een overdonderende Valentijnsdate met de literatuur: Saint Amour

Half februari valt de wereld op verschillende manieren in twee te verdelen. Enerzijds degenen die hun allesomvattende liefde met grote L in alle talen van de daken schreeuwen, anderzijds de zieltjes die boven een eenpersoonsmicrogolfmaaltijd de prijs van zevenentwintig Britse korthaarkatten beginnen te googelen. Of enerzijds zij die elkaar tot op de rand van het bankroet trakteren op rode en roze objecten uit alle mogelijke etalages, anderzijds zij die een zenuwinzinking krijgen van hoe het kapitalisme ons zelfs tot in onze slaapkamers niet loslaat. De enige plaats op het noordelijk halfrond waar beide kampen de avond van Valentijn in vrede naast elkaar zaten, was de Stadsschouwburg. Niets dan hoog bezoek daar voor Saint Amour, de “literaire liefdesaffaire” waarmee Behoud de Begeerte boekenwurmen elk jaar trakteert op een podium vol dichters en romanschrijvers die de meest passionele passages uit hun werk voordragen. Of de m/v/x van je dromen nu al jaren naast je wakker wordt, op een wit paard onderweg is of eerder op een schildpad die de weg zoekt met Apple Maps, de goed gevulde affiche biedt voor elk wat wils, en dat in alle geuren en kleuren van de liefde.

De avond begint met een hommage aan de pas overleden dichter Menno Wigman, gevolgd door een chaotische scène waarbij alle auteurs vliegensvlug na elkaar een paar zinnen uit hun tekst op het publiek loslaten. Meteen wordt duidelijk dat het “al even meerstemmig, sensitief en hitsig als onze dolgedraaide tijden en zeden” op de flyers meer is dan een verkoopspraatje. De wonde die #metoo achterliet mag ook in 2018 blijven jeuken, en dat wordt niet alleen duidelijk door de opvallend vrouwelijke affiche, maar ook door de keuze voor  last-minute special guest Hilde Van Mieghem, die een sterk kortverhaal van Man Booker Prize-winnaar George Saunders voorlas. Ook Maud Vanhauwaert, kersvers Antwerps stadsdichter en presentatrice van dienst (of in haar eigen woorden “het bindmiddel, de maizena, hopelijk ga ik niet te hard klonteren”), ging de thematiek niet uit de weg in haar messcherpe bindteksten. De vaakst voorkomende vrouwenberoepen in de Nederlandse literatuur? Studente, prostituee, huisvrouw en verpleegster, tegenover arts, leraar en ondernemer bij mannen. Jammer genoeg werden die intro’s maar twee keer vergezeld door een gedicht uit haar eigen werk, dat nochtans een van de heerlijkste voorbeelden is van Nederlandstalige performancepoëzie. Noteer het voor de volgende keer, Behoud de Begeerte.

27907781_10158029243606959_7520963693964899369_o.png

(Maud Vanhauwaert)

Het programma balanceert constant tussen het ene uiterste en het andere. Van de toegankelijke stijl van debutante Sien Volders, die ons in haar roman Noord meeneemt op een avontuurtje in een Canadees berglandschap, tot de puurheid van de poëzie van Dichter des Vaderlands Els Moors, die op papier weliswaar veel beter tot haar recht komt dan op een podium. Van David Szalay’s Wat een man is, dat voor schunnig gegniffel zorgt bij de perverse fantasieën van een toxic masculine hoofdpersonage over twee vrouwen als “een en al druipende en hangende rondingen van wasbleek vlees”, tot de verzen van de veelbelovende Nederlandse Mieke Van Zonneveld, die haar debuutbundel Leger baseerde op hoe ze leukemie overwon.

Hoe sterk de lading dichters van dit jaar ook was, de grootste sterren van de avond waren ongetwijfeld de prozaschrijvers. Een eerste hoogtepunt was de performance van Ilja Leonard Pfeijffer – “welk fragment ik wil voorlezen? Kiezen jullie maar, het boek is van het eerste tot het laatste woord steengoed” (aldus zijn woorden tegen de programmatoren, als we Maud Vanhauwaert mogen geloven). Hij kreeg het publiek moeiteloos op zijn hand met zijn laatste roman Peachez, een romance: het verhaal van een naïeve professor klassieke talen die in een louche catfishing-affaire terechtkomt (pittig detail: Pfeijffer heeft zelf een doctoraat Griekse literatuur) lijkt wel gemaakt voor een podium. Het briljante contrast tussen het personage dat het concept “kus” alleen uit Catullus kent en de wereld van de pornoster achter wie de cybercriminelen zich verbergen, inclusief very NSFW Google Afbeeldingen-screenshot, zorgde voor hilariteit alom.

De meest aangename verrassing was dan weer Kristen Roupenian. De Amerikaanse literatuurwetenschapster rijfde nadat The New Yorker haar kortverhaal Cat Person oppikte niet alleen een miljoenencontract binnen voor twee romans, ze werd ook gebombardeerd tot literair boegbeeld van #metoo, wat online zowel dankbare als minder dankbare reacties losmaakte. De zaal smulde van Roupenians kurkdroge no-nonsense vertelstijl, die prima paste bij het verhaal over studente Margot en haar dates met een oudere man die ze niet aantrekkelijk vindt, maar ook niet durft af te wijzen. Met elk onhandig losgewurmd kledingstuk bracht ze Margots onbehagen sterker tot leven, tot op het absurde af.

Ook de muzikale intermezzo’s zorgden voor fijne ontdekkingen. Echo Beatty, het muzikale project van Annelies Van Dinter en Louis Evrard, wist de schouwburg even stil te houden met de donkere indiepopnummers Hunger Hunger en The Boat, “een break-upsong, wel goed voor Valentijn”. Ook de Amsterdamse singer-songwriter Pitou had genoeg aan haar gitaar en haar kristalheldere stem om te ontroeren met haar folky nummers.

Toch gaat de prijs voor meest beklijvende performance van Saint Amour naar headliner van de avond Michel Faber. De auteur van moderne klassiekers als Lelieblank, scharlakenrood las voor uit Undying, een eerbetoon aan zijn vrouw die hij vier jaar geleden verloor aan kanker. In een aantal magistrale passages beschreef hij de contrasten tussen de herinneringen aan haar lichaam en hoe de ziekte het langzaam van haar afpakte, tussen de lege dagen voor haar crematie en de banaliteit van de excuses van zijn kennissen om er niet bij te zijn. Maar ook een soort berusting, waarmee hij dat ene mensenleven bijna wist te relativeren tegenover alle anderen die de voorbije jaren het leven lieten bij die andere zinloze gruwel: terrorisme. Zo kreeg de bijna drie uur durende rollercoaster van emoties als orgelpunt zowaar een missie. Wees dankbaar voor elke dag, want je weet maar nooit.

Met deze Saint Amour bewijst Behoud de Begeerte dat er geen overkoepelend thema nodig is om de traditie van een succesformule voort te zetten én op een geslaagde manier te updaten naar wat deze tijden online en offline, binnen en buiten een vaste relatie met ons liefdesleven doen. Dat lukt even goed met vaste waarden als met nieuwe gezichten. Zolang de liefde maar van het podium spat, of het nu in haar meest tedere of meest klungelige variant is. Veelbelovend nieuws dus voor de komende edities. Ook al kan geen enkele emotie ooit oprechter zijn dan de begripvolle blikken tussen de mensen die op Valentijn alleen in een theaterzaal blijven zitten tijdens de pauze, met hun blik op oneindig in de leegte van hun smartphonescherm.

 

Saint Amour / een productie van Behoud de Begeerte / met Echo Beatty, Michel Faber, Hilde Van Mieghem, Els Moors, Ilja Leonard Pfeijffer, Pitou, Kristen Roupenian, David Szalay, Maud Vanhauwaert, Mieke van Zonneveld en Sien Volders / woensdag 14 februari 2018 / schouwburg 30cc

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s