Liefdesverklaring (voor altijd): theater tot de tweede macht

‘U zult zich geërgerd voelen als u niet aangesproken wilt worden.’

Het is een speciaal soort paniek die uitgaat van het niet willen aangesproken worden tijdens een theatervoorstelling. Mensen beginnen te kuchen, blikken worden afgewend naar alle hoeken van de zaal buiten het podium en er wordt zenuwachtig heen en weer geschoven. Toch, it’s a feeling we love to hate. Dat gold ook voor mij, gezeten op rij K, zetel 1 (jawel, de zetel net naast het gangpad).

liefdesverklaring affiche

In 1966 publiceerde Oostenrijks theatermaker Peter Handke een werk met een tongbreker als titel: de ‘Publikumsbeschimpfung’. Vrij vertaald naar het Engels werd dat: ‘Insulting the Audience’. Jawel, een volledig theaterstuk gewijd aan het beledigen van het publiek. Het stuk had geen echte plotlijn, het was eerder een onafgebroken aanspreken van de mensen in de zaal. Een ware provocatie, zeker voor een trouw theaterpubliek dat in de jaren 60 al aan het uitdunnen was. Het stuk had dan ook het gewenste effect. Een kwaad publiek was het resultaat, maar dan op z’n minst wel een publiek dat met de vuist in de lucht participeerde. In 2014 adapteerde Nicole Beutler het werk en draaide het 180 graden. Ze gaf het de meer gebruiksvriendelijke titel ‘Liefdesverklaring’ en liet het opvoeren door zes jongeren van het gezelschap fABULEUS. ‘Liefdesverklaring (voor altijd)’ is hiervan het vervolg. Deze keer stonden er vier oudere, volwassen acteurs op de planken. Ze stonden er zelfs al toen het publiek plaatsnam in de Schouwburg. Alle vier stral in het pak, klaar om hun ode aan het publiek de zaal in te sturen. Wat volgde was een afwisseling tussen stukjes geadapteerde ‘Publikumsbeschimpfung’ en stukjes woordeloos bewegingstheater op muziek.

‘U woont hier geen toneelstuk bij.’

‘U speelt de hoofdrol.’

‘U bent waar alles om draait.’

‘U heeft zich door uw bestemming onderscheiden van anderen.’

‘U had ook naar de yoga kunnen gaan.’

De acteurs leverden een puik staaltje memorisatiewerk, want een script als deze, waarbij een narratieve plotlijn bijna volledig onbreekt, is erg moeilijk te onthouden. Gelukkig waren er ook stukjes muziek die de acteurs even een adempauze gaven en het publiek een visueel en melodieus intermezzo. Een semi-transparant gordijn gaat open en onthult de coulissen. Er staan rekken theaterkledij, een aantal krukjes, een decorstuk waar een besneeuwd berglandschap op geschilderd staat… De vrouwelijke actrice trekt een hoepelrok aan, de mannen verdelen een lederen jas, een jurk en een pak. Een warme saxofoon galmt door de Leuvense Schouwburg en het publiek wordt getuige van een goede portie, wat ik enkel kan omschrijven als, feel good obsceen seniordansen.

liefdesverklaring

‘Bedankt dat u weet dat een recensent ook iemand is met een humeur en vooroordelen.’

Inderdaad, dank u. Alhoewel ik niet meteen een humeur had. Dit werd al snel onmogelijk gemaakt door de humoristische ondertoon van het stuk. Ongeveer halfweg gingen de acteurs aan de haal met een aantal gemeenplaatsen uit de theaterwereld. Zo was er een sterfscène. Een man spreekt, maar zijn adem stok. Hij grijpt naar zijn hart en zak langzaam door de knieën, maar voor hij volledig op de grond terecht komt kan hij toch nog uitbrengen: ‘achter de lijn René’. Zijn collega stapt achteruit en de man kan vredig en languit doodvallen.  Ook de grote Shakespeare moest eraan geloven. Zelfs ‘Shall I compare thee to a summer’s day, thou art more lovely and more temperate’ klinkt hol wanneer het gericht is aan een oudere man in een wit hemd en een zwarte onderbroek. Toch maakte de humor ook af en toe plaats voor diepgaande momenten. Twee acteurs in bloot bovenlijf zetten een zilveren kroon op en kijken elkaar aan terwijl het begint te sneeuwen op het podium. Niemand weet waarom, maar het moment heeft een bijna surrealistische uitwerking.

liefdesverklaring 3

Uiteindelijk, breekt het gevreesde moment dan toch aan. De acteurs verlaten het podium en mengen zich tussen het publiek voor een gezellige babbel. Er wordt verwoed heen en weer geschoven en in het rond gekeken.

‘Studeert u hier?’

‘Kunt u het goed zien zo vanop deze plaats?’

‘Bent u met de fiets?’

‘Dankjewel dat u hierheen gekomen bent.’

Het zou natuurlijk geen adaptatie zijn van de ‘Publikumsbeschimpfung’, moest er niet een klein beetje gescholden worden. Gelukkig vonden de acteurs dit ook en hadden ze voor de gelegenheid zelfs elk een lijstje met scheldwoorden op zak. De verweten werden naar het publiek geslingerd: ‘Pensioengerechtigde!’ ‘Voor de derde maal afgewezen toneelschoolleerling!’ ‘Publiek!’ Desalniettemin, bloeide een toneelstuk dat in het begin erg klinisch leek te worden uit tot een warme voorstelling die geheel en volledig draaide om het bedanken van het theaterpubliek. ‘Liefdesverklaring (voor altijd)’ is een stuk met een kloppend hart. Een hart vol liefde voor het theater, maar natuurlijk ook voor het publiek. Daar kon je tijdens deze voorstelling niet onderuit, elke seconde was er een van bewustwording: wij zijn het publiek hier, maar allemaal houden we van theater. Graag zou ik ook op mijn beurt Het Zuidelijk Toneel & Rudolphi Producties terug bedanken met een quotatie van W.H. Auden die ook in het stuk zelf geciteerd werd. Bij deze dus van toeschouwer tot theatergezelschap, van degene die kijkt tot degene die bekeken wordt:

‘If equal affection cannot be, let the more loving one be me.’

WAT: theatervoorstelling ‘Liefdesverklaring (voor altijd) door Nicole Beutler Projects, Het Zuidelijk Toneel en Rudolphi Producties  / WAAR: 30cc Schouwburg / WANNEER: vrijdag 18 november 20u / HOEVEEL: prijzen variëren tussen 11 en 16 euro, maar 20% korting met cultuurkaart !

(c) Copyright : campagnebeeld door Sanne van de Elzen, scènefotografie door Anja Beutler.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s