De grenzen van grand hotel Europa: Kiluanji Kia Henda intrigeert in Museum M

Krachtige zwart-witbeelden met een twist en een ontwapenende humor, dat is alles wat Kiluanji Kia Henda nodig heeft om de essentie van onze tijdsgeest te vatten in één artistiek oeuvre. Museum M stelt de fotograaf, video- en installatiekunstenaar voor aan het grote publiek met een prikkelende expo die aantoont dat de grenzen tussen macht en machteloosheid zichzelf constant hertekenen. Hoeveel muren je ook bouwt en hoeveel havens je ook sluit.

Souvenirshopversies van de David van Michelangelo, de Sabijnse maagdenroof en een heleboel andere iconen van de Europese canon in felgekleurde condooms gewrongen. Ja, je leest het goed, dat is het eerste wat je ziet wanneer je uit de lift stapt en je onderdompelt in de wereld van Kiluanji Kia Henda. De installatie The isle of Venus is voor deze expo wat de “was je maar hier”-neonletters zijn voor de Artefact-expo: een uiterst Instagramvriendelijke eyecatcher waarachter een diepere tragiek schuilgaat. De beelden staan namelijk niet op een elegante piëdestal, maar op een vormeloze massa van betonblokken. Het eiland van Venus is dus geen aards paradijs vol lust en schoonheid, maar een dam die dienstdoet als laatste redmiddel om ons westerse erfgoed te redden van de tand des tijds. Dat de installatie wordt omringd door een reeks bewerkte foto’s rond het thema migratie, geeft het werk een nog bitterdere nasmaak. Gaan we voorzichtiger om met marmer dan met mensenlevens?

The Geometric Ballad of Fear, inkjet print on matt paper, 100cmx120cm, 2019 (3).jpg

Ironie als lokaas voor vraagstukken rond identiteit en ons verleden, dat is Kia Henda’s handelsmerk in een notendop. In de conceptuele kunst is hij al jaren een graag geziene gast: hij won in 2017 de prestigieuze Frieze Award en zijn solotentoonstellingen waren al te zien van New York tot Kaapstad. Zijn geliefde thematieken zijn getekend door de identiteitsstruggles waarmee zijn geboorteland Angola kampte tijdens zijn jeugd, vlak na de onafhankelijkheid van Portugal en de daarop volgende langste burgeroorlog in de geschiedenis van Afrika. In eerdere projecten liet hij een bevriend LGBTQ-activist poseren op de sokkel waarop vroeger een Portugees koloniaal leider prijkte, en maakte hij een film over een opgezette antilope die losbreekt uit een natuurhistorisch museum. Tijdens de artist talk toonde hij zich dan ook van zijn meest vurige kant wanneer hij het had over de donkerste pagina’s uit ons verleden. “History is a burden we need to get rid of”, klonk het meermaals, zelfs als dat verleden talloze depots van musea kan vullen.

Een ander topwerk met wortels in Kia Henda’s verleden is de video-installatie Paradise Metallic. Op vier schermen naast elkaar zie je hoe een man met een schop volgens een soort renaissance-ideaal een utopische stad probeert te bouwen… in een woestijn. Het werk ademt de sfeer van de Angolese hoofdstad Luanda in de eerste jaren na de kolonisatie, toen de Portugese machthebbers hele wijken achterlieten als spooksteden. Tegelijk zijn de video’s een dystopische allegorie van de letterlijk torenhoge ambities rond hoe moderne steden er moeten uitzien (hallo, Dubai). Mogen we zomaar onbeperkt meester kunnen worden van de natuur, of moeten we de plannen voor die tweede toren van Babel maar even begraven en opnieuw onze plaats kennen in de schepping?

Of je het nu eens of oneens bent met de beeldenstormer in Kia Henda, een absolute aanrader is deze tentoonstelling sowieso. De duiding bij de werken trapt allerminst in de valkuil om de identiteit van de kunstenaar te herleiden tot zijn afkomst, en laat genoeg ruimte voor je eigen interpretatie. Maar zo snel als je wordt meegezogen in zijn artistieke universum, zo weinig ruimte is er op de bovenste verdieping van Museum M. Twee zalen zijn helaas niet genoeg om zijn veelzijdige oeuvre tot zijn volste recht te laten komen. Al voegt het uitzicht op de skyline van Leuven, misschien wel het meest eclectische beeld van hoe onze westerse cultuur schippert tussen oud en nieuw, er ook een interessante extra dimensie aan toe. En de gedrevenheid van Kia Henda doet ons op beide oren slapen: dit is beslist nog lang niet het laatste dat we van deze man te zien zullen krijgen.

Kiluanji Kia Henda’s werk is nog tot 26 juni te zien in Museum M. Met je cultuurkaart heb je sowieso het hele jaar lang gratis toegang tot het hele museum.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s