Stenen en modder in een onverwilderd Leuven

Wanneer er een boom valt in een bos zonder wandelaars, wanneer het geluid ervan wegebt zonder luisteraars, is die boom dan nog gevallen? Is het geluid er ooit geweest? Richard Long laat niets aan het toeval over en verzekert voluit zijn artistieke aanwezigheid. Met behulp van kleine ingrepen met natuurlijke materialen maakt de Britse kunstenaar geometrische vormen in de meest feeërieke, verwilderde landschappen en voor de gelegenheid ook in Museum M in Leuven. Een expo in het kader van KNAL!- stadsfestival rond de ontwikkeling van de Big Bang-theorie.

Geïnspireerd door zijn vele wandelingen, creëerde Richard Long langzaamaan een revolutie in de betekenisgeving van sculpturen. Een platgetrapte lijn gras werd synoniem voor de menselijke geschiedenis van migraties die de wereldbevolking ooit samenbrachten, geordende stenen stelden de band voor met het universum. De gehele tentoonstelling staat in het teken van de relatie tussen mens en kosmos. De cirkelvormige moddermuurschildering als de aarde, de in een ellips gelegde vulkaanstenen de banen van de planeten: de natuur vormt zowel het onderwerp als de materie van zijn werk.

In de eerste ruimte stroomt een rivier van houten, golvende takken over het visgraatparket van de museumzaal. De beweging van het hout is haast tastbaar door het aanzicht van de parallelle krommingen in de takken en af en toe zie je een verloren plankje gekleurd drijfhout, hout waarop je mag drijven – want dat is alles wat je nog wil in deze zaal. Er staan verder woorden op de muur over ruimte en sterren en ruimte en aarde, maar je ogen zijn met te weinig om ook daar nog aandacht aan te besteden. De platgestreken kruin, het uit takken gewoven vloertapijt eigent zich terecht al je aandacht toe.

VILLAS Decoration Richard Long
© Courtesy of Richard Long | Quiet Skies Circle

Eén kamer later zien we meteen Long’s inspiratie voor zijn unieke sculpturen: de dagenlange wandeltochten die hij over heel de wereld maakt, vormen de grondstof van zijn ideeën, het startpunt van onze reis als bezoeker. Foto’s van uitgestrekte, verwilderde landschappen met daarin één rechte lijn geordende stenen, vergezeld van een titel en plaats als onderschrift, vullen de holle ruimte.
‘Blowing in the wind: A line in the Andes along an eleven day walk – Bolivia 1981.’
De ingrepen die hij telkens maakt in de onverstoorde ruimte maken elke keer opnieuw een verbinding tussen mens en kosmos. De aloude geometrische vormen die Richard Long aanbrengt met stenen of zand zijn dan ook geen verstoring van de natuur, maar maken juist de orde ervan in zichtbaar.

Eén van de werken heet ‘Rolling Stones’, waarin een dikke lijn van ronde, vermoedelijk loodzware, stenen het Noorse landschap in twee delen splitst. De zachte tinten zwart en wit van de foto en de flou contouren staan in fel contrast met de hardheid van de stenen. De ronde vormen wegen naar alle waarschijnlijkheid minder dan de menselijke impact op de natuur, maar doen me er toch aan denken. Zijn wij misschien de stenen? Diepe groeven gravend in de aarde, robuust en vechtend tegen vergankelijkheid? Zijn wij dan niet de stenen, geordend in een lijn, die de natuur verdelen? En waarom gaan we niet met zen allen voortaan dagenlang wandelen en daarbij te pas en te onpas steentjes verleggen?

© Galleria Lorcan O’Neill | Richard Long, Untitled, 2005

De daarop volgende sculpturen in het museum zijn een verlengde van die werken in de buitenwereld. Krijtwitte modder hangt hoog aan de muur en roept ons terug naar een tijd van grotschilderingen. De vluchtigheid waarmee de modder op de muur werd aangebracht tekent zich af door de lange, druipende lijnen naar beneden. De zwaartekracht, maar dan zichtbaar.
Ten slotte, wanneer je de laatste zaal betreedt, zie je hoogstwaarschijnlijk waarvoor je gekomen bent. Pekzwarte ruwe vulkaanstenen, strak afgelijnde blokjes en kleurrijke natuurstenen vormen elks een nieuwe geometrische vorm. De cirkels en ellipsen wegen zwaar op de ruimte. Ze zien er gek uit, bovendien. Zo opgesloten tussen vier muren. Het lijkt gek dat natuur zelfs daarin past, in zo’n an sich inhoudsloze, felwitte museumruimte. Maar in de tentoonstelling van Richard Long mag dat. In de tentoonstelling van Richard Long voel je je haast mee op wandeling in Bolivia, midden in het onverwilderde Leuven.

Richard Long in het kader van KNAL! stadsfestival in het M museum van 22/10/2021 t.e.m. 20/03/2022, gratis te bezichtigen met cultuurkaart.

2 gedachtes over “Stenen en modder in een onverwilderd Leuven

  1. Pingback: 7000 jaar sterrenstof tot nadenken: ‘Verbeelding van het universum’ in M | CLUB KULTUUR

  2. Pingback: Muzikale M-useumnacht KNAL(t)! | CLUB KULTUUR

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s