Theater en dans vanuit je kot: onze (gratis) aanraders voor deze week

Oké, we geven het toe: theater en dans zijn maar een fractie van zichzelf zonder de pluizige stoelen van de schouwburg, de zweem van zorgeloosheid waarin je even mag vertoeven en de verbondenheid die je ervaart bij elk lachje en applaus van de toeschouwers om je heen. Maar ook tijdens lockdown 2 zitten de cultuurhuizen niet stil en blijven ze ons online entertainen, met livestreams van nieuwe creaties én opnames van oude producties. Hier alvast enkele tips voor de komende week, de meeste helemaal gratis.

Magisch minimalisme

Het aantal vijfsterrenrecensies voor het oeuvre van Anne Teresa De Keesmaeker en Rosas is na al die jaren te klein voor één pagina, maar het meeste furore maakten ze op internationaal niveau misschien wel in 1998 met Drumming. Een herneming van de voorstelling stond net op het programma in de Muntschouwburg, maar gaat nu noodgedwongen online. Als ode aan minimalistisch componist Steve Reich fragmenteren de dansers een motief in meerdere bewegingen, met subtiele afwijkingen van het ritme. Ze laten zich leiden door de houten en metalen percussie-instrumenten van het ensemble Ictus, in kostuums van Dries Van Noten. Een “draaikolk van levensenergie” om je even in te verliezen én een unieke kans om deze topvoorstelling mee te maken alsof je op de eerste rij zat.

Drumming (Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas & Ictus)
Gratis livestream, vrijdag 30 oktober en zaterdag 31 oktober om 20:00

Voyeurisme voor gevorderden

De prijs voor het origineelste online theaterconcept gaat ongetwijfeld naar SKaGeN. Tijdens de eerste lockdown pakten ze uit met WatchApp #1, een virtuele dialoog tussen onbekenden die je kon volgen via een WhatsAppgroep, om drie weken lang vol spanning te wachten op elke nieuwe wending in hun prille band. Deze maand volgt de sequel WatchApp #2, waarin ze de ontmoetingen tussen personages Emmi en Leo naar een hoger niveau tillen met Instagram Live-sessies. Of het de hype waard is? Geen idee, maar spannendere notifications dan de mails met videoboodschappen van Luc Sels zijn het sowieso.

WatchApp #1 en #2: Emmi en Leo (SKaGeN)
Tickets voor de herneming van deel 1 van de voorstelling zijn via SKaGeN te verkrijgen tot 1 november. Deel 2 gaat van start op 18 november, met kortingen voor alle cultuurkaarthouders die een ticket kopen via 30CC.

Klimaatzaak met ambitie

Tussen het eindeloze doomscrollen door de coronacijfers zou je haast gaan vergeten dat er nog andere grafieken dramatisch de hoogte in schieten: die van de klimaatverandering bijvoorbeeld. Theatermakers Anoek Nuyens en Rebekka de Wit – de laatste ken je misschien als columnist in De Standaard Weekblad – lieten zich voor hun nieuwste voorstelling inspireren door de Nederlandse ngo Milieudefensie, die via een rechtszaak oliegigant Shell wil dwingen om eindelijk hun verantwoordelijkheid te nemen. Maar hoe begin je daaraan als niemand zich eerder op dat gladde juridische ijs heeft gewaagd? Heeft het zin om als individu mee te doen aan vegan November en goedkope Ryanairtickets uit je leven te bannen wanneer bedrijven op wereldschaal hun voeten vegen aan het klimaat? Een voorstelling die geen activistisch pamflet belooft, maar wel een reflectie over de macht van woorden als je een doel wil bereiken.

Normaal gezien zou de voorstelling op 10 november te gast zijn geweest in 30CC. Maar omdat de coronamaatregelen ook in Nederland de cultuursector treffen, bieden de makers de voorstelling gratis online aan. Leuk extraatje: elke voorstelling wordt ingeleid met live debatten over milieuactivisme, maatschappelijk engagement in het theater en de relatie tussen kunst en de klimaatcrisis.

De zaak Shell (Anoek Nuyens & Rebekka de Wit / Frascati)
Gratis livestream om 19:30 uur, van 3 t.e.m. 6 november

Netflix voor theaterfans

Nog steeds honger naar meer? In maart gooiden verschillende theaterhuizen en -gezelschappen hun eigen archieven al open voor het grote publiek. Het Antwerpse Toneelhuis doopte zichzelf om tot Huistoneel en pakte naast captaties van voorstellingen ook uit met tekstperformances en korte documentaires over de making of van eerder werk. Ook NTGent bundelde heel wat indrukwekkend beeldmateriaal op NTGent On Tape. Literatuurfans kunnen dan weer genieten van legendarische performances van Hugo Claus en Herman De Coninck – of als het iets recenter mag: Saint Amour van februari dit jaar – op de website van Behoud De Begeerte. Allemaal gratis? Absoluut.

UUR KULTUUR TAKEOFF

Donderdag 8 oktober zette UUR KULTUUR het academiejaar in met een ruim aanbod aan coronaproof ‘cultuurparcours’ in het STUK. Onder andere Flying Horseman, (kort)films, een virtuoze jongleer-act en robots zijn de revue gepasseerd. 

Forced Labor: Arena – Een bewogen toekomst?

Artificiële intelligentie ontmoet dans.  Een kijkje in de toekomst of dead on arrival? Maak in ‘Forced Labor: Arena’ kennis met de futuristische hersenspinsels van choreograaf Ugo Dehaes.

Er heerste een sceptische, doch lichtjes uitgelaten stemming toen de deuren van deze tentoonstelling open zwierden. AI en dans? Zal AI ooit in staat zijn tot het begrijpen en voltooien van deze zowel fysiek als emotioneel complexe manier van zelfexpressie? Ugo Dehaes experimenteert alvast met het idee en stelt zichzelf de vraag of ook de culturele sector volledig weggecijferd kan worden door AI.

Wie iets kent van het leerproces van AI, weet dat AI zichzelf zaken aanleert aan de hand van data input. Ook AI die zichzelf leert dansen, vormt hier geen uitzondering op. Als bezoeker van ‘Forced Labour: Arena’ doet je menselijke visie op dans dienst als data input van deze acht robots. 

Bij het betreden van de zaal wordt het al snel duidelijk dat niet elke robot op dezelfde manier data verzamelt. Terwijl de ene robot leert aan de hand van menselijke affirmatie, danst de andere door rechtstreekse menselijke manipulatie. 

Daarnaast valt het ook op dat de robots er verschillende ‘dansstijlen’ op nahouden. Zo lijkt de ene robot al organischer te bewegen dan de andere. Deze illusie wordt deels mogelijk gemaakt doordat bepaalde robots niet meer te identificeren zijn als een louter stuk technologie. Op dit vlak steken twee modellen er met kop en schouders bovenuit. ‘Mob’ en ‘dead animal’ voelen zowel meer herkenbaar als meer buitenaards aan. Beide modellen zijn aangekleed, de ene in textiel, de andere in een verschrompelde siliconen huid. 

‘Mob’ ©Marie-Maxine Gieskens

Vooraleer ik aan dit experiment begon, was ik er van overtuigd dat AI nooit de mens kon vervangen in artistieke processen, maar de juiste aankleding maakt het idee van een artistieke symbiose tussen robot en mens een pak aannemelijker. Deze robots blijven voorlopig nog volledig afhankelijk van menselijke input en komen vooral zeer onwennig over, maar wie weet spreken we daar over enkele jaren alweer anders over.

Forced Labor: Arena’ is alvast een aanrader voor iedereen die kickt op AI, interactieve kunst, experimentele dans en ethische vraagstukken!

UURKULTUUR: TAKEOFF – Forced Labor: Arena door Ugo Dehaes – STUK – 8 oktober 2020 – gratis voor cultuurkaarthouders.

Am I really free?

Bij het betreden van de expozaal wordt je aandacht meteen gegrepen door een bigger than life gevecht tussen arend en drone. ‘Aquila non capit muscas’ werkt zo innemend dat je pas achteraf beseft hoe vreemd het is om een arend en drone op extreem gedetailleerde wijze te zien vechten. Het is de repitieve kinderstem ergens in de verte die je aandacht uiteindelijk doet afzwakken van het spektakel. Am I really free? Am I really free?…

Aquila non capit muscas’ © Mircea Cantor

De kracht van Mircea Cantor, de multidisciplinaire artiest achter deze tentoonstelling, ligt in de tegenstellingen die zijn beelden tot leven brengen. Drone versus Arend. Technologie versus natuur. Transparante plexiplaten versus verblindende zonnestralen. Doorlating versus weerkaatsing. Kinderlijke onschuld versus existentiële vraag. Ook als je de achterliggende boodschappen van de kortfilms niet kent, nestelen de beelden zich in je geheugen. De eenvoud van de beelden – let op technische eenvoud is ver te zoeken – werkt hypnotiserend en speelt op verrassende wijze in op je zintuigen. Je lijkt als het ware de kortfilms zelf te beleven. Je vliegt mee, voelt zand, gras en de warmte van de zon op je huid. Op deze manier lijkt Cantors werk in te spelen op fundamentele menselijke gevoeligheden. Cantors visie levert – zoals curator Karen Verschooren zelf beaamde – iconisch beeldmateriaal op.

Dit semester vormt ‘Am I really free’ de uitgelezen kans om jezelf te verdiepen in de wereld van kortfilms! 

UURKULTUUR: TAKEOFF – Am I really free? door Mircea Cantor – STUK – Curator: Karen Verschooren – van 7 oktober tot en met 13 december 2020 – Gratis zonder reservatie.

Rosas doet aan upcycling

België’s grootste dansnaam,  Anne Theresa De Keersmaeker en haar gezelschap, Rosas zitten in het programma van UUR KULTUUR. En daar komt volk op af, snel volk. Want maar liefst op één dag zijn alle tickets in handen van een nieuwsgierig studentenpubliek. Wat ze op 24 oktober te zien krijgen is A Love Supreme, een dansvertaling van John Coltrane’s gelijknamige jazzalbum. In 2005 bundelden Anne Theresa De Keersmaecker en Salva Sanchis hun krachten en kwamen samen tot een choreografie. Vandaag hernemen ze het stuk met vier mannelijke dansers in de hoofdrol.  Het resultaat is een geheel van spanningen. De puzzelstukken passen niet helemaal in elkaar en juist daar ligt de kracht van de voorstelling.

rosas© Anne Van Aerschot

Hoe beeld je een muziekstuk uit zonder muziek? Het begin van A Love Supreme biedt een antwoord. De vier jonge dansers,  José Paulo Dos Santos, Bilal El Had, Jason Respilieux en Thomas Vantuycom, slepen, schuiven, draaien en trekken zichzelf over het podium. Het gebonk van hun voeten die de grond raken is hun muziek. Het lichaam als instrument vormt de rode draad van deze choreografie. De hoofdrollen van John Coltrane’s muziekstuk zijn piano, drum, saxofoon en contrabas. In de dansvoorstelling is dat niet anders. De dansers weerspiegelen elk een van die muziekinstrumenten.

Het improvisatiekarakter van de plaat wordt weerspiegeld in de bewegingen van de dansers. De grens tussen louter bewegingen en moderne dans is dun, net als de grens tussen pure klanken en jazzmuziek. Spanning en harmonie gaan hand in hand: Rosas doet waar ze bekend om staan en waar ze goed in zijn. Wie op zoek was naar acrobatie en prima ballerina’s is aan het foute adres.  A Love Supreme gaat voor pure schoonheid en soberheid.

rosas 2

A Love Supreme door Rosas| 24 oktober 2018 | Stuk Soetezaal | gratis voor cultuurkaarthouders|  Meer info? Klik hier voor de website

“Paradise Now (1968-2018) is een PowerPointpresentatie van de mensheid”

Paradise Now (1968-2018) was weer even thuis. De voorstelling van het Leuvens theater en dans productiehuis fABULEUS, stond zo’n halfjaar na première opnieuw in hun vertrouwde Soetezaal. Enkele dagen geleden konden jullie hier al een recensie lezen over de voorstelling op woensdag 17 oktober. De dag erna trok ik ook richting STUK om er de jongerencast te treffen. Tussen twee schoolvoorstellingen in maakten Jarko Bosmans (15), Sarah Bekambo (16), Zulaa Antheunis (23) en ikzelf het ons gezellig op het zonovergoten terras van hun loge. Zakken chips en lachbuien incluis, beloofde het een gezellig gesprek te worden.

Hoe is het om een halfjaar na de première opnieuw in Leuven te spelen?

Zulaa: ‘Dat is een beetje thuiskomen, hè. Je merkt wel doorheen de voorstellingen en de verschillende plaatsen waar we spelen, dat we ons moeten aanpassen aan de zaal.’

Jarko: ‘Ja de zaal hier is bijvoorbeeld heel hoog, terwijl die in Antwerpen breed was, waardoor onze focus net iets anders ligt.

“Het gaf een heel leuk gevoel om terug thuis te spelen.” – Jarko Bosmans

Sarah: ‘Ergens is het ook wel een vies gevoel, omdat het merendeel van ons van Leuven is of hier toch veel mensen kent. Als je bijvoorbeeld in Berlijn speelt, dan weet je honderd procent zeker dat er niemand in de zaal zit die jou kent, terwijl ik er hier in Leuven toch vanuit ga dat vijftig procent van wie in de zaal zit mij kent of weet wie ik ben. Dat geeft toch dat tikkeltje meer stress. Dat is net zoals voetbal hè, als je thuis speelt…’

Lees verder

Ervaar vrijheid op een andere manier in Dancing van Koen De Preter

In Dancing herdefinieert choreograaf Koen De Preter als het ware het begrip ‘dans’. Wat ik daarmee wil zeggen? Hij maakt komaf met ‘normale’ vormen van dans én trekt ze zelfs in het belachelijke.

Het is van 2004 geleden dat danser en choreograaf Koen De Preter nog een solovoorstelling uitbracht en het kriebelde duidelijk weer bij hem om opnieuw alleen op een podium te staan. Centraal stond ‘vrijheid’, wat hij ritmisch weergaf in alle mogelijke vormen.

Net zoals zijn vorige creaties, hanteert De Preter zijn herkenbare eclectische stijl door verschillende stijlen en muziekgenres samen te brengen tot één geheel. Echter, in Dancing geeft hij duidelijk de voorkeur aan de nostalgische beats uit de nineties. Op het repetitieve ritme van oldschool techno en tektonik voert hij bewegingen uit die eerder lijken op een turnoefening voor cheerleaders dan op dans. De eerste 20 minuten van het stuk denk je bij jezelf ‘dit zou ik ook kunnen’. Uiteindelijk besef je al snel dat ook dit behoort tot de bewegingsvrijheid die hier centraal staat.

Vrijheid is niet alleen vrij kunnen bewegen, maar ook dat je geen enkele verplichtingen hebt. Dit wil zeggen dat je ook niet de verplichting hebt om kleren te dragen en dat neemt De Preter dan ook zeer serieus. Vergezeld door een artistiek lichtspel vormt hij de elegantie zelve wanneer hij als een prima ballerina rondhuppelt op een streepje klassieke muziek. Al evolueert het stuk al snel weer in een staccato van bewegingen die contrasteert met de muziek.

In Dancing beleef je mee wat de jonge danser beschouwt als vrijheid. Het stuk is open voor interpretatie, maar is eigenlijk niet meer dan dat. Het voelt als een verademing wanneer je kijkt naar een performance die breekt met wat je altijd als ‘dans’ hebt beschouwd. Een protest tegen dans door dans.

Voor wie zijn nieuwsgierigheid niet kan bedwingen en deze recensie niet genoeg blijkt; Dancing zal tot augustus nog in verschillende Belgische cultuurcentra te zien zijn.  Meer informatie kan je altijd terugvinden op www.koendepreter.com.

 

Dancing – Koen De Preter //17 oktober 2018 // STUK, Naamsestraat 96 3000 Leuven // €12, €8 met cultuurkaart

Een unicum: Spice Girls in STUK. SNAP XL van fABULEUS en Talitha De Decker

Talitha De Decker, die enkele jaren geleden afstudeerde aan Fontys Hogeschool voor de Kunsten, ontwikkelde samen met fABULEUS de dansvoorstelling SNAP XL, gebaseerd op haar eindwerk van in 2014, dat toen SNAP werd gedoopt. Zoals het de projecten van fABULEUS betaamt, staat er heel wat jong geweld op het podium.

clara hermans SNAPDe veertien jonge dansers tussen 14 en 21 jaar moeten zelf hun decor opbouwen. Op een appelblauwzeegroen podium staan er ramen in verschillende felle kleuren. Die ramen worden doorheen de voorstelling verplaatst of opgehangen aan magneten en een enkele keer zelfs geknuffeld.

Met  om ter hoogst opgetrokken sokken dansen ze een choreografie met veel symmetrie en geometrische figuren. De dansstijlen zelf zijn vrij divers, van ongedefinieerde feestbewegingen tot tutting (een vorm van hiphop waarbij enkel armen en handen gebruikt worden) en worden dikwijls synchroon uitgevoerd door de groep. Zoveel harmonie is echt een plezier om naar te kijken. clara hermans SNAP 3
Wat de muziek betreft, vertrok Talitha vanuit de guilty pleasure van velen: popmuziek uit de jaren ’90 (denk aan aanstekelijke muziek zoals die van Spice Girls). De muziek is welbekend, de danspassen wisselen af tussen herkenbaar en origineel. Kleine elementen uit een beweging worden uitvergroot en vervolgens gebruikt als basis om mee te variëren. Talitha vertrouwde STUK toe dat één van de thema’s constructie en deconstructie is. Het startpunt is een afgewerkte beweging die dan uit elkaar getrokken wordt om iets nieuws te maken. clara hermans 5Dit proces resulteert meer dan eens in humor: voor de allereerste keer hoorde ik mensen in het publiek luidop lachen tijdens een dansvoorstelling. Hoewel deze jongeren op een leeftijd zijn waar schaamte soms een obstakel kan zijn om zich echt uit te kunnen leven, zijn deze dansers nooit gegeneerd. Niet dat ze een reden hebben om zich te schamen, integendeel.

clara hermans SNAP 4
In de cultuur van hedendaagse dans die vandaag heerst, is het een opluchting om een groep dansers te zien die zichzelf niet zo serieus neemt. Hits uit de jaren ’90 gebruiken is misschien een ‘gemakkelijke’ manier van entertainen, maar daar is niets mis mee. Het is een voorstelling over plezier, feest en groepsgevoel, en dat zijn de aspecten die na het verlaten van de zaal bijblijven. Voor de rest worden er geen diepzinnige filosofieën aan de voorstelling toegeschreven: de nadruk ligt op dansen in en met een groep.

Foto’s: Clara Hermans

Wat? SNAP XL / Wie? fABULEUS in samenwerking met Talitha De Decker & 7 Limburgse cultuurcentra / Wanneer? Donderdag 19, vrijdag 20 en zaterdag 21 april / Waar? STUK / Prijs? 14EUR, 10EUR met cultuurkaart

 

 

We’re pretty fuckin’ far from okay

De opzet bleek eenvoudig: twee stoelen, twee spots, twee mensen. De thematiek was dat allesbehalve. Met een beklijvende voorstelling haalt Lisbeth Gruwez/Voetvolk de toeschouwers met verrassend weinig moeite uit hun comfortzone.

Muziek komt er niet echt aan te pas,  maar van tijd tot tijd klinken er enkele tonen die harmonieus samengaan met de choreografie. Afgezien daarvan wordt de voorstelling geleid door ademhaling en hoe langer de opvoering duurt, hoe opvallender dat geadem weerklinkt in de schouwburg. Na verloop van tijd lijkt het wel alsof de ademhaling van het publiek mee versnelt en stokt tot op het punt dat rustig ademen niet meer zo vanzelfsprekend is. Lees verder

Anne Teresa De Keersmaeker herneemt Rain

Rain, de dansvoorstelling uit 2001 van Anne Teresa De Keersmaeker, wordt dit jaar hernomen. Dat de voorstelling een waar meesterwerk is, had ik wel eens gelezen. Dat de Vlaamse choreografe met haar dansgezelschap Rosas tot de internationale wereldtop behoort, weet iedereen. Maar toch was ik helemaal niet voorbereid op de schoonheid die ik die avond in de Leuvense stadsschouwburg te zien kreeg.

Al in de vroegste ogenblikken voltrok zich iets buitengewoons. Een wit licht verblindde. De eerste tonen deden de ruimte pulseren. De dansers renden snel in grote cirkels, dan langzaam in kleine, alsof zij het zelf waren die de tijd tot stilstand draaiden. In de verte hoorde ik mezelf nog juist denken: dit gaat héél, héél goed worden. Lees verder

I used to love to look at the ocean but now I don’t care if I ever see it again / Joke Emmers & Daan Van Bendegem

Eind jaren dertig vond in Amerika ‘de grote depressie’ plaats. Een beurscrash met als direct gevolg een bankencrisis en internationale schuldencrisissen. Zo wat de grootste economische depressie van de twintigste eeuw. In deze tijd werden dansmarathons georganiseerd waarbij de armeren van de samenleving op de dansvloer dansten tot men niet meer kon rechtstaan. De rijken waren het publiek. Het ging niet om de kwaliteit van het dansen maar wel om het uithoudingsvermogen. Soms werd er tot drie maanden lang gedanst, met om de twee uur tien minuten pauze. Een uitputtingsslag die de arme bevolking aanging om door middel van sponsoring wat geld in het laatje te krijgen. Een ferm, misschien zelfs bijna walgelijk, concept dat theatermakers en acteurs Joke Emmers (°1990, België) en Daan Van Bendegem (°1993, Nederland) nu, 75 jaar later, opnieuw aangaan in I used to love to look at the ocean but now I don’t care if I ever see it again.

Lees verder

FEBRUARITIPS

Er gaat geen maand in het Leuvense voorbij zonder tal van culturele activiteiten op de agenda. Ook deze maand geef ik de lezers van CLUB KULTUUR mijn warm aanbevolen theatertips mee. Alweer vier fijne, inspirerende, al dan niet actuele, dan wel voor jong en oud, met anciens of jong werk, maar in ieder geval boeiende voorstellingen die u niet mag missen.

Lees verder