Interview met Ish Ait Hamou: ‘Angst is de diesel van heel wat maatschappijen’

Op 24 oktober vond in La Conserve ‘Een avond met Ish Ait Hamou’ plaats, georganiseerd door 30CC en Leuven Leest. Die avond stelde Ish zijn vierde en nieuwste boek ‘Het moois dat we delen’ voor aan een groep Leuvense lezers. In dit boek beschrijft de voormalige danser en choreograaf het hedendaagse Vlaanderen zoals hij dat nu ziet, getekend door angst en verdeeldheid. ‘Mijn verhaal is er in eerste instantie om vandaag te documenteren, voor ons allemaal die nu in het heden zijn.’

  © Selina de Maeyer

Tijdens je boekvoorstelling in La Conserve zei je dat je met ‘Het moois dat we delen’ een schets hebt willen maken van de Vlaamse samenleving. Hoe heb je dat aangepakt?

‘Ik denk dat ik de voorbije vier jaar heel aandachtig ben geweest of dat heb ik alvast geprobeerd.  Ik heb geprobeerd om heel goed te luisteren naar verschillende mensen, vanuit verschillende invalshoeken. Hoe dat hele idee van samenleving en samen leven in elkaar zit en hoe we elkaar toenaderen. Zeker in momenten van problemen. We kunnen steeds twee verschillende richtingen inslaan om een probleem op te lossen. We kunnen aan zelfreflectie doen om te zien welke bijdrage wij hebben tot een situatie en daar dan mee aan de slag gaan. Of we kunnen besluiten dat het altijd de fout is van de ander. De afgelopen vier à vijf jaar merkte ik dat vanuit politiek, vanuit media, vanuit wij als mensen vaak werd gekozen om fouten door te schuiven en dus  niet de route van zelfreflectie op te gaan. En voilà, die vaststelling, die vaak teleurstellend was op belangrijke momenten, maakte deel uit van de tijdsgeest die ik wilde gebruiken in mijn boek.’

Angstig Vlaanderen

Het boek gaat over de ontmoeting tussen Soumia, een Vlaams meisje met Marokkaanse afkomst,en de “oude Vlaming” Luc. Soumia wordt vaak verweten dat ze niet dankbaar is voor haar leven in Vlaanderen. Zelf heb je ook een Marokkaanse achtergrond, is dat een ervaring die je met haar deelt?

‘Ik heb die passage twee jaar geleden geschreven, denk ik. Een maand geleden was Nadia Sminate, Vlaams Parlementslid van de N-VA, te gast bij De Afspraak. Ze zat aan tafel met de advocaat van een Syriëstrijder. Die advocaat was een Vlaming met Marokkaanse afkomst. En ze zegt tegen hem: “Kijk, mensen zoals jij en ik zouden dankbaar moeten zijn dat we hier zijn.” Op sociale media bevestigden ook heel wat mensen Sminates visie. Dus in termen van tijdsgeest zit mijn verhaal er bonk op.’

Dus de uitslagen van de verkiezingen van 26 mei hebben je eigenlijk niet verrast?

Absoluut niet. Die dag schreef ik op Facebook “If you’ve been surprised, you haven’t been paying attention”.’

Angst is ook een belangrijk thema in het boek. Houdt angst Vlaanderen in zijn greep?

‘Ja, al een tijdje en niet alleen Vlaanderen. Ik denk dat angst momenteel de diesel is van heel wat maatschappijen. En van politieke krachten. We gebruiken angst vaak om mensen te overtuigen van iets waar ze het misschien niet helemaal mee eens zijn, of mee zouden zijn in tijden van rust en vrede. Angst is een soort van middel geworden. Nochtans is het een heel natuurlijke emotie en het mag en moet er zijn, maar met mate natuurlijk. Alles wat er is, kan je voor het goede of slechte gebruiken. Het is daarom teleurstellend dat het vaak wordt gebruikt voor slechte doeleinden. Of wat ik zou beschouwen als slechte doeleinden.’

En wat zijn dan voor jou die slechte doeleinden?

(denkt even na) ‘Kloven proberen te creëren tussen mensen. Er is één samenleving, of er zou er één moeten zijn, en we zouden daar allemaal een rol in moeten hebben. En een bijdrage aan kunnen en moeten geven. Maar ons tegen elkaar uitspelen leidt nooit naar een goede of gezonde toekomst. In mijn ogen wordt dat vaak gebruikt om mensen te onderdrukken.’  

Rol als auteur

Hoop je met je boek mensen meer bewust te maken van de maatschappij waarin we leven?

Ik wil mensen raken met personages en onderwerpen die mij dierbaar zijn. Het is mijn bedoeling om over onderwerpen te spreken waar we het al jaren over hebben, maar soms op de minst constructieve manier. Maar wat ik vooral wil doen, is hopelijk de ruimte en veiligheid geven om empathie te hebben voor alle personages.’

Vind je dat ook jouw rol als auteur?

Soms wel en soms niet. Ik heb momenten dat ik bezig ben met verhalen die weinig maatschappelijke kritiek naar voren brengen. Maar ik wil groeien naar iemand die daar ook meer mee bezig is. Het is een rol die ik wel zou willen spelen.’

Literatuur en cultuur in het algemeen kunnen dus volgens jou ogen openen. Hoe sta je tegenover de besparingen die zijn aangekondigd binnen de cultuursector?

Zoals de meesten die bezig zijn in ons vak, denk ik. Ik voel verontwaardiging. Het is ook een paradox: enerzijds heel luid het belang van cultuur in ons land aankaarten en dan tegelijkertijd zo besparen. En dat is dan ook weer het niet au serieux nemen van kunstenaars, wat al lange tijd gebeurt. Niet  het belang en de bijdrage inzien van wat kunst kan doen, mag doen en ook moet doen. Ik denk dat er wel goed over werd nagedacht. Als je kijkt naar wie de grootste klappen gaan krijgen, dat zijn de kleinere instituten, en die kleinere instituten zijn vaak de eerste stap voor heel wat kunstenaars. En vooral ook voor kunstenaars die van alle soorten minderheden komen. Dat is hun eerste deur, die kunnen niet van waar zij zijn meteen naar die grote instellingen gaan, die moeten opbouwen. En het zijn die kleine trappen die je afbreekt, waardoor ze misschien nooit een groter publiek kunnen bereiken met verhalen die heel belangrijk zijn. Misschien heb ik het verkeerd, maar ik heb het gevoel dat er wel een agenda achter zit.’

Hoopvolle toekomst?

De titel van het boek ‘Het moois dat we delen’ staat voor het idee dat we elkaar moeten leren vergeven en met elkaar moeten leren leven. Is dat de toekomst die je voor ogen hebt?

‘Het is de toekomst waar ik aan wil werken. Ik weet niet of het zo zal worden, maar ik wil er wel aan werken, al ben ik ook geprikkeld door heel wat negativiteit. Maar er zijn nu ook heel wat positieve verhalen, mooie verhalen en mensen die verbinden. Dat zijn mensen die een heel andere levensvisie hebben of die op een positieve manier kunnen omgaan met negativiteit. Dus ik blijf hoopvol uiteraard.’

‘Weet je, enige vorm van hoop is een stap vooruit. En om een stap vooruit te kunnen zetten, moet je ook eerlijk durven zijn. Je kan niet opbouwen naar iets moois,  naar iets hoopvols, naar een lichtpuntje, als je niet hebt vastgesteld waar je echt staat. Als je weet waar je staat, is het makkelijker om een stap naar een richting toe te zetten. En ik denk dat dat een begin naar hoop is.’

Op zondag 16 februari 2020 organiseren 30CC, Leuven Leest en Ish Ait Hamou ‘De Grootste Leesclub’. Iedereen is welkom om in de Leuvense Stadsschouwburg van 20-21.30u samen met Ish en alle andere aanwezigen te praten over het boek ‘Het moois dat we delen’. Meer info en tickets vind je via https://www.facebook.com/events/2608187269239862/

Een avond met Ish Ait Hamou | Literatuur | La Conserve | 30CC & Leuven Leest | 24 oktober 2019 | https://www.30cc.be/nl/programma/item/een-avond-met-ish-ait-hamou

“Jubilee Lanoye”: entertainen met serieuze literatuur doe je zo

Het is beslist! De titel van ‘s Vlaanderens meest entertainende auteur is uitgereikt aan Tom Lanoye, nv. Geen enkele andere auteur kan alleen op een podium een publiek voor tweemaal zestig minuten doen luisteren, lachen en vertwijfelen. De aanleiding voor zijn variétéshow is zijn zestigste verjaardag, zijn veertigste carrièrejaar en zijn dertigste jaar samen met zijn man. En dat hij het gevierd heeft, dat zal heel Vlaanderen en Nederland geweten hebben! Voor zijn jubilee doorkruist Lanoye de Lage Landen, van Mortsel tot Eindhoven, van Kuurne tot Alsemberg. 15 november kreeg Leuven de eer om de man-met-de-gekke-brillen te mogen ontvangen op het podium van de Schouwburg.

Als geen ander is Tom Lanoye een podiumbeest, die elke vierkante meter van het podium weet te bestrijken en de aandacht van het publiek op zich weet te richten. Als je je had verwacht aan een saaie twee uur voorlezen uit Tom Lanoyes best of, dan kende je de man nog niet. Grandioos begint hij zijn performance met een over-the-top lofzang op Leuven, die hij wellicht in elk cultureel centrum waar hij komt gebruikt, en op hemzelf en vervolgens opent hij zijn show met een karaoke van een Engelse ballade. Hij zingt vol overgave een lied van een Engelse charmezanger en vertelt opgewekt, dat hij het liefst van al viert met karaoke.

Het publiek kon vooraf online beslissen welke stukken hij op het podium zou voorlezen. Massaal koos het publiek voor Sprakeloos, zijn roman uit 2009 over het leven en de dood van zijn moeder. Met teksten uit deze roman begint hij en sluit hij het eerste deel van zijn performance af. In de keuze voor het einde van Sprakeloos als het einde van zijn eerste deel kom je zijn drijfveer voor het schrijverschap te weten. Hij wil vechten tegen de stilte en de leegte, met taal als zijn medium, zijn stem als weerwoord, zijn schrijven als rebellie.

En stil is hij allesbehalve. In een aaneenschakeling van korte fragmenten, vaak op muziek die het ritme van de tekst mee volgt, krijgen we een overzicht van zijn oeuvre. Van zijn allereerste gedicht uit zijn, naar eigen zeggen, “nationalistische periode” van toen hij zes à zes en een half was tot recent werk uit zijn roman Zuivering (2017). Tom Lanoye heeft een prachtige stem en is een begenadigde lezer. De teksten die hij koos, konden op allerlei emoties van het publiek rekenen. Het best kon je hem vergelijken met een stand-up comedian, die zijn beste teksten voorlas en zijn punchlines juist wist te timen.

Op gelach van het publiek kon hij ook rekenen in zijn intermezzo’s waarin hij de actualiteit erdoor haalt. Zo besprak hij de kritiek van het nieuwe hoofd voor het Vlaamse Fonds van de Letteren Mia Doornaert op zijn uitspraak of ze het Fonds zal gebruiken als “trampoline voor haar islamofobe vapeurs”. Dat Mia Doornaert aanstoot nam aan het volgens haar ‘seksistische’ woord “vapeurs” en niet het woord “islamofoob” dreef hij op de spits. Ook Theo Francken en Schild & Vrienden hekelde hij op cynische manier. Zijn kritiek op de islamofobe Doornaert en de protofascistische Schild & Vrienden volgde hij op met een voordracht van zijn Duitse vertaling van zijn tekst over masturberen, die geleidelijk aan ontaardde in een Hitlerduits, waarmee hij het publiek tot wenen toe aan het lachen kreeg.

Het tweede deel van zijn performance deed hij onder begeleiding van het jazzduo Nicolas Rombouts en Teun Verbruggen. Samen brachten zij ooit ‘Bloednoot©’ met teksten uit Fort Europa: Hooglied van versplintering (2005). In deze tekst brengt hij een aantal metaforische figuren voor Europa naar voren; voor deze performance koos hij die van de ondernemer, die zijn neoliberale gedachtegoed verdedigt. De democratie, de verkiezingen en het neoliberalisme zijn een rode draad in de loop van de opvoering. Daarin hekelt hij hij niet alleen de machtsgeile politici, maar ook het onbewuste en hypocriete verkiezingsvee. Met de figuur van de ondernemer lacht hij mensen zoals u en ik uit in het gezicht, ontbloot hij onze elkaar tegensprekende wensen en driften in een maatschappij die draait om geld, geld, geld. De voorstelling eindigt in een muzikaal en poëticaal hoogtepunt, een cynische lofzang op de ‘naamloze vennootschap’.

Zijn one-man-show is verbluffend meeslepend, het personage ‘Lanoye’ onwaarschijnlijk entertainend. Lanoye weet perfect reclame te maken voor zijn eigen werk. Je honger wordt niet gestild, hij wordt alleen maar groter. Lanoye mag dan wel cynisch staan tegenover het neoliberale kapitalisme, hijzelf weet zijn show echter erg goed te verkopen.

Jubilee Lanoye, een productie van Behoud de Begeerte, concept en teksten door Tom Lanoye, met muzikale begeleiding door Nicolas Rombouts en Teun Verbruggen / 15 november om 20u in 30CC/Schouwburg / korting voor cultuurkaart bij 30CC / voor andere tourdata en -locaties, klik hier 

INTERVIEW: Raymond van het Groenewoud

Kwestie van dit cultuurseizoen in schoonheid af te sluiten, toverden we voor de laatste keer nog eens een stunt uit onze hoed. En wat voor één! Raymond was in ’t stad en dus kon ik de kans natuurlijk niet laten liggen om hem enkele vragen te stellen. Niet over het 40-jarig bestaan van ‘Meisjes’, wel over Rock Werchter, de invloeden van Bob Marley en zijn Liefde Voor Muziek. Na Bart Peeters en Stijn Meuris nu dus deel 3 in de categorie ‘interview eens een Vlaamse held’.

banner Raymond van het Groenewoud.PNG 2

Lees verder

SlotUUR KULTUUR: Stikstof x Ertebrekers

Traditiegetrouw ronden we het academiejaar af met een SlotUUR KULTUUR-concert. Dit jaar kregen we dan nog eens twee bands voor de prijs van één. En die prijs bedroeg exact 0 euro. Voor cultuurkaarthouders, natuurlijk. Deze slimme cultuurliefhebbers verzamelden gezapig in Het Depot en waren getuige van twee hiphopgroepen met twee verschillende opvattingen van die stijl. Dat de afwezigen ongelijk hadden!

18449597_10155403269121349_2026004405061506663_o-e1494872958874.jpg

© Jannes Bollen

Lees verder

MEURIS: Meesterlijk Eigenzinnig, Uitermate Ruw, Immer Stevig

De combinatie Monza-Noordkaap. De combinatie experimenteel-commercieel, zonder weg te deinzen van het donkere en duistere. Dat is wat MEURIS brengt. En MEURIS staat niet voor de achternaam die op het paspoort van Stijn staat. Nee, MEURIS staat voor de band achter Meuris. En MEURIS met frontman Stijn Meuris streek vrijdagavond neer in Leuven. Wij passeerden Het Depot en hoorden goeie muziek. Dat we ons allesbehalve hebben beklaagd een kijkje te zijn gaan nemen!

MEURIS @ Het Depot

© JP Daniels

Lees verder

INTERVIEW: Stijn Meuris

Naar aanleiding van zijn nieuwe plaat ‘Vigilant’ die begin februari uitkomt en het bijhorende concert in Het Depot op 28 april had ik een gesprek met de man die zijn volk leerde kussen op de tonen van ‘Ik Hou Van U’. Hieronder leest u een Stijn Meuris die vertelt over politieke hufters, over het spijtige einde van Noordkaap en over de nood aan jonge muzikanten die originele muziek maken met betekenisvolle teksten.

Meuris was in Leuven voor een voorstelling van zijn ‘Tirade’-tour en ik maakte van de gelegenheid gebruik voor een babbel. Na Bart Peeters vorig jaar, nu dus deel 2 in de categorie ‘interview eens een Vlaamse Held’.

meuris-banner-nieuw

Lees verder

Onterechte kopzorgen voor getalenteerde band Stadswacht

Je kent hen meer dan waarschijnlijk niet, maar onthoud gewoon de naam: Stadswacht. Deze vijf jongeren vormden een band in en rond Leuven en ze klonken zeer beloftevol woensdagavond bij de officiële releaseparty van hun tweede EP ‘Kopzorgen’. Zelf omschrijven ze hun muziek als een nieuwe aanstekelijke vorm van Nederlandstalige muziek die leeft tussen pop-rock en kleinkunst/cabaret. Meer kan ik daar eigenlijk niet aan toevoegen. Behalve dan dat ze goed zijn, steengoed.

09032016_ithakafestivaldichtkunststadswacht_50

© Seppe Duwé

Lees verder

Ook alleen en zonder plan blijft Bart Peeters verrassen

Wat voor de ene artiest een grote tour mag worden bartpeetersgenoemd, is voor Bart Peeters gewoon een kleine solotour. Met maar liefst 50 concerten doorkruist de man, alleen en zonder plan, Vlaanderen. De 9 zalen waar hij reeds passeerde waren allemaal uitverkocht, 30 van de 41 komende concerten zitten ook al vol. Genoeg cijferwerk nu, gewoon kwestie van zijn populariteit nog eens in de verf te zetten. Op 8 november speelde hij de eerste van twee opeenvolgende voorstellingen in Leuven en wat dacht u, natuurlijk waren beide concerten al lang uitverkocht. Hieronder een poging om u terug te brengen naar dinsdagavond omstreeks 20u in de Leuvense schouwburg. Met dank aan 30cc!

Lees verder