“Jubilee Lanoye”: entertainen met serieuze literatuur doe je zo

Het is beslist! De titel van ‘s Vlaanderens meest entertainende auteur is uitgereikt aan Tom Lanoye, nv. Geen enkele andere auteur kan alleen op een podium een publiek voor tweemaal zestig minuten doen luisteren, lachen en vertwijfelen. De aanleiding voor zijn variétéshow is zijn zestigste verjaardag, zijn veertigste carrièrejaar en zijn dertigste jaar samen met zijn man. En dat hij het gevierd heeft, dat zal heel Vlaanderen en Nederland geweten hebben! Voor zijn jubilee doorkruist Lanoye de Lage Landen, van Mortsel tot Eindhoven, van Kuurne tot Alsemberg. 15 november kreeg Leuven de eer om de man-met-de-gekke-brillen te mogen ontvangen op het podium van de Schouwburg.

Als geen ander is Tom Lanoye een podiumbeest, die elke vierkante meter van het podium weet te bestrijken en de aandacht van het publiek op zich weet te richten. Als je je had verwacht aan een saaie twee uur voorlezen uit Tom Lanoyes best of, dan kende je de man nog niet. Grandioos begint hij zijn performance met een over-the-top lofzang op Leuven, die hij wellicht in elk cultureel centrum waar hij komt gebruikt, en op hemzelf en vervolgens opent hij zijn show met een karaoke van een Engelse ballade. Hij zingt vol overgave een lied van een Engelse charmezanger en vertelt opgewekt, dat hij het liefst van al viert met karaoke.

Het publiek kon vooraf online beslissen welke stukken hij op het podium zou voorlezen. Massaal koos het publiek voor Sprakeloos, zijn roman uit 2009 over het leven en de dood van zijn moeder. Met teksten uit deze roman begint hij en sluit hij het eerste deel van zijn performance af. In de keuze voor het einde van Sprakeloos als het einde van zijn eerste deel kom je zijn drijfveer voor het schrijverschap te weten. Hij wil vechten tegen de stilte en de leegte, met taal als zijn medium, zijn stem als weerwoord, zijn schrijven als rebellie.

En stil is hij allesbehalve. In een aaneenschakeling van korte fragmenten, vaak op muziek die het ritme van de tekst mee volgt, krijgen we een overzicht van zijn oeuvre. Van zijn allereerste gedicht uit zijn, naar eigen zeggen, “nationalistische periode” van toen hij zes à zes en een half was tot recent werk uit zijn roman Zuivering (2017). Tom Lanoye heeft een prachtige stem en is een begenadigde lezer. De teksten die hij koos, konden op allerlei emoties van het publiek rekenen. Het best kon je hem vergelijken met een stand-up comedian, die zijn beste teksten voorlas en zijn punchlines juist wist te timen.

Op gelach van het publiek kon hij ook rekenen in zijn intermezzo’s waarin hij de actualiteit erdoor haalt. Zo besprak hij de kritiek van het nieuwe hoofd voor het Vlaamse Fonds van de Letteren Mia Doornaert op zijn uitspraak of ze het Fonds zal gebruiken als “trampoline voor haar islamofobe vapeurs”. Dat Mia Doornaert aanstoot nam aan het volgens haar ‘seksistische’ woord “vapeurs” en niet het woord “islamofoob” dreef hij op de spits. Ook Theo Francken en Schild & Vrienden hekelde hij op cynische manier. Zijn kritiek op de islamofobe Doornaert en de protofascistische Schild & Vrienden volgde hij op met een voordracht van zijn Duitse vertaling van zijn tekst over masturberen, die geleidelijk aan ontaardde in een Hitlerduits, waarmee hij het publiek tot wenen toe aan het lachen kreeg.

Het tweede deel van zijn performance deed hij onder begeleiding van het jazzduo Nicolas Rombouts en Teun Verbruggen. Samen brachten zij ooit ‘Bloednoot©’ met teksten uit Fort Europa: Hooglied van versplintering (2005). In deze tekst brengt hij een aantal metaforische figuren voor Europa naar voren; voor deze performance koos hij die van de ondernemer, die zijn neoliberale gedachtegoed verdedigt. De democratie, de verkiezingen en het neoliberalisme zijn een rode draad in de loop van de opvoering. Daarin hekelt hij hij niet alleen de machtsgeile politici, maar ook het onbewuste en hypocriete verkiezingsvee. Met de figuur van de ondernemer lacht hij mensen zoals u en ik uit in het gezicht, ontbloot hij onze elkaar tegensprekende wensen en driften in een maatschappij die draait om geld, geld, geld. De voorstelling eindigt in een muzikaal en poëticaal hoogtepunt, een cynische lofzang op de ‘naamloze vennootschap’.

Zijn one-man-show is verbluffend meeslepend, het personage ‘Lanoye’ onwaarschijnlijk entertainend. Lanoye weet perfect reclame te maken voor zijn eigen werk. Je honger wordt niet gestild, hij wordt alleen maar groter. Lanoye mag dan wel cynisch staan tegenover het neoliberale kapitalisme, hijzelf weet zijn show echter erg goed te verkopen.

Jubilee Lanoye, een productie van Behoud de Begeerte, concept en teksten door Tom Lanoye, met muzikale begeleiding door Nicolas Rombouts en Teun Verbruggen / 15 november om 20u in 30CC/Schouwburg / korting voor cultuurkaart bij 30CC / voor andere tourdata en -locaties, klik hier 

Focus op modern klassiek: de onmiskenbare relevantie van Philip Glass

Een regenachtige vrijdagavond gewijd aan hedendaagse klassieke muziek, dat klinkt als een voorbestemde combinatie. In de reeks Focus op modern klassiek wierp 30cc al eerder haar licht op moderne componisten en uitvoerders, zo passeerden de prachtige ingetogen pianomuziek van Joep Beving en Echo Collective’s interpretaties van Radiohead’s Amnesiac reeds in de Schouwburg. Ook de minimalistische muziek van Masayoshi Fujita, Lavinia Meijer en Michiel Borstlap pasten onomwonden in dit plaatje.

De in Berlijn residerende Japanse vibrafonist opende de avond met een zestal uitgesponnen composities, begeleid door twee cello’s. Zijn Apologues (2015) en Book of Life (2018) zijn uitgebracht op het prestigieuze Erased Tape Records, thuishaven voor onder meer de minimal techno van Kiasmos en discografieën van wünderkind Nils Frahm en de IJslandse componist Olafur Arnalds. Fujita ving aan met een beknopte uitleg over de vibrafoon, aangezien veel mensen niet vertrouwd zijn met dit instrument. Aan elk nummer liet hij een korte uitleg voorafgaan over de betekenis achter de compositie. Titels zoals Snowy Night Tale, Mountain Deer en Misty Avalanche impliceren hoezeer hij zich laat inspireren door de taferelen der natuur.

De verscheidenheid aan klanken die de vibrafonist voortbracht uit zijn instrument was ronduit impressionant: twee of vier mallets, een handdoek, een stuk aluminiumfolie, een celloboog, hij maakte van allerhande triviale voorwerpen gebruik voor zijn klankexperimenten. De cello’s hadden een uitsluitend ondersteunende rol, wat  meermaals aan Max Richter deed denken, maar de herwerkte arrangementen voor twee strijkers dikten de klankkleur van de composities steevast aan. Het hoogtepunt van deze eerste cluster was zonder meer Requiem, waarmee Fujita dan toch aansluiting zocht met de canon van de klassieke muziek.

Klassieke harpiste Lavinia Meijer en jazzpianist Michiel Borstlap lieten zich voor hun passage inspireren door hun gedeelde voorliefde voor het oeuvre van de Amerikaanse componist Philip Glass. Met een losse interpretatie van Einaudi’s Una Mattina, voorzien van een gewichtige improvisatie van Meijer naar het einde toe, wonnen ze het publiek al snel voor zich. Hierna vervolgde Borstlap met het solostuk Faith, een subtiele referentie naar de pianomuziek van Richter en Frahm, verrijkt met een jazzy finale. Vervolgens passeerden het wondermooie The Hours, de titletrack van de gelijknamige film en soundtrack (2002), en Opening, de ouverture van de kamermuziek Glassworks (2005), van grootmeester Philip Glass himself. Meijer nam hierna het voortouw met Eleven Hours, waar de harp onmiskenbaar in de schijnwerper stond. Voortdurend wisselend tussen begeleidende arpeggio’s dan weer solerende intermezzo’s, zo etaleerde de bedreven harpiste haar feilloze muzikaliteit. Als bisnummer bracht zij een gedicht van Leonard Cohen, één van die andere grote iconen uit de recente muziekgeschiedenis, gevolgd door een vertolking van zijn meest bekende nummer, Hallelujah. Een noemenswaardige afsluiter.

Focus op modern klassiek: Philip Glass & more + Masayoshi Fujita in 30cc op 09/11.

Tussen genderneutrale toiletten en “ik heb zoiets van”: een eigenzinnig muzikaal avontuur met Maud Vanhauwaert

“Maak jij maar iets waarop niemand zit te wachten.” Met die missie stuurde een docent aan het conservatorium dichteres Maud Vanhauwaert de wijde wereld in, vertelde ze onlangs in een interview op Radio 1. Bijzonder wijze, maar allesbehalve profetische woorden voor de vrouw met de titel van Antwerps stadsdichter op zak sinds januari én een uitverkocht Wagehuys aan haar voeten deze dinsdagavond. In Mijn punt is eigenlijk ging ze samen met muzikale compagnons de route Geert Waegeman en Tom Kestens op zoek naar het midden tussen poëzie, stand-up comedy en cabaret. Met de glimlach van iemand die nog lang en gelukkig ernaar wil blijven zoeken.

5f1469cb62fd2701e8d05709f27a82f3-Mijn_punt_is_eigenlijkcJimmy_Kets

Regel één van het Maud Vanhauwaert-universum: niets is wat het lijkt. Wie enigszins vertrouwd is met haar oeuvre – sinds de verborgencamerapoëzie waarmee ze argeloze voorbijgangers overviel in Iedereen Beroemd praktisch iedereen – weet dat maar al te goed. Een onschuldige “gelieve uw telefoon uit te schakelen” aan het begin van de voorstelling escaleerde al snel tot een overdaad aan serieuze en minder serieuze levenswijsheden, van het niet-of-net-wel-expres knisperen met snoeppapiertjes tot de mogelijkheid dat de persoon met wie ik ooit onder een grafsteen zal belanden misschien wel op enkele meters van me verwijderd kon zitten – maar het is oké, “gelieve u hier geen zorgen over te maken”. Ook het publiek bleef allesbehalve gespaard van die spitsvondigheden: de man naast me, die ervan overtuigd was dat zijn plaats op de laatste rij hem zou behoeden voor ongewenste interactieve momenten, was eraan voor de moeite. Zelfs in teksten die de vierde wand en het traditionele idee van poëzie wel netjes intact lieten, lag achter elke hoek een verrassingseffect op de loer. Elke iets te melige quote werd een fractie van een seconde later kurkdroog doorprikt met een ironische opmerking, een postmodernistische kwinkslag volgens het boekje van elke letterenstudent. Waegeman en Kestens gingen hierin mee door enkele usual suspects in elke Classics 1000 en Lage Landenlijst te parodiëren en switchten even enthousiast tussen sobere kleinkunst en vrolijke synthesizers als tussen hun verschillende instrumenten. Lees verder

Rosas verrast nogmaals

Anne Theresa De Keersmaeker zorgt nog maar eens voor volle zalen. Het succes van haar choreografieën lijkt nog lang niet op zijn einde te komen, want de kaartenverkoop van Mitten wir im Leben sind ging zo hard dat ze noodgedwongen een extra voorstelling inlasten. Zelfs Koningin Mathilde maakte er een avond voor vrij.

29570848_2039211176342512_1178693297487933703_n

Anne Van Aerschot

Op de dansvloer zijn mandalagewijs cirkels getekend, als inspiratie voor de al dan niet gesprongen pirouettes in de choreografie. De snijpunten van die cirkels vormen dan weer de hoeken van gekleurde sterren. De cirkels van krijt en sterren van verschillende groottes vormen het meest drukke aspect van het decor, dat voor de rest naar traditie sober gehouden is.

rosas-mitten-wir-im-leben-sindbach6cellosuiten-c-anne-van-aerschot-mittenannevanaerschot---22jpg

Anne Van Aerschot

De Cellosuites van Bach zijn het vertrekpunt van de voorstelling en worden in dit geval uitgevoerd door Jean-Guihen Queyras. De live muziek van een beroemde virtuoos is natuurlijk een immense meerwaarde. Om dat zoveel mogelijk in de verf te zetten, krijgt hij een plaats in het midden van het podium, tussen de dansers. Deze originele opstelling zorgt af en toe wel voor wat stress bij het publiek als er weer eens een been gevaarlijk dicht in de buurt van cello en muzikant komt.

Vier dansers krijgen hun ‘eigen’ suite, De Keersmaeker daarentegen zet het ene stuk mee in gang, bij het andere valt ze in. Op de muziek van de laatste suite dansen ze in groep. Choreografie en muziek stemmen harmonisch overeen: een accent in de muziek gaat altijd gepaard met een onverwachte beweging van het hoofd of een extra draai.

Haar uitverkochte zalen bewijzen dat ze de noden van haar toeschouwers goed kent: ze biedt een hedendaagse  dansvoorstelling aan die meer is dan enkel dat. Anne Theresa De Keersmaeker brengt Bach naar het heden en naar de moderniteit. Twee jaar geleden deed ze iets vergelijkbaars, toen ze een andere Duitse legende tot bij haar publiek bracht met een choreografie gebaseerd op Die Weise von Liebe und Tod des Cornets Christoph Rilke. Het is dus niet de eerste keer dat ze twee kunstvormen combineert en zelfs gelijk gewicht geeft. In dit geval interpreteert ze wereldberoemde muziek die al ontelbare keren uitgevoerd is en brengt haar opnieuw onder de mensen.

anne van aerschotAnne Van Aerschot

Wie? Rosas / Wat? Mitten wir im Leben sind / Wanneer? dinsdag 27 maart tot vrijdag 30 maart 2018 / Waar? 30CC/Schouwburg / Hoeveel? Vanaf €26 of vanaf €22 met reductie

Ballet Vlaanderen op bezoek in Leuven

Toen in 2015 werd aangekondigd dat Sidi Larbi Cherkaoui de functie van artistiek directeur van Ballet Vlaanderen op zich zou nemen, ontstond er in dansend Vlaanderen heel wat controverse. Wat gebeurt er met een klassieke balletcompagnie als een sterk uitgesproken hedendaagse choreograaf de leiding neemt? Ballet Vlaanderen is één van de zeldzame klassieke compagnieën die ons land rijk is, en daarom delicaat terrein.

Dansers en toeschouwers waren bezorgd en hielden hun hart vast toen de eerste voorstellingen bekend gemaakt werden. Behalve het neoklassieke Spartacus stonden er geen traditionele balletten op het programma. Zelfs De Notenkraker werd zodanig gemoderniseerd dat, wanneer de nieuwe directeur er klaar mee was, er weinig van het originele ballet overbleef. Vanaf dag één gaf Sidi Larbi duidelijk aan welke koers hij wilde varen met het gezelschap, en die was allesbehalve conservatief of traditioneel. Voorlopig niet te veel klassiek ballet in Vlaanderen, dus.

img2845_31

Foto: Filip Van Roe

Deze voorstelling, KHAN – CUNNINGHAM – FORSYTHE is opgebouwd uit drie stukken van drie verschillende choreografen, twee uit New York en één uit Londen. Sidi Larbi koos stukken die genoeg contrasteren om het interessant te houden voor het publiek, zo is deze samenstelling op zijn minst gezegd een bewijs van zijn expertise.

Drie choreografen, dat wil zeggen drie tradities en dus ook drie stijlen. Bij Ballet Vlaanderen hebben ze geen moeite om zich snel aan te passen. Hun klassieke scholing vormt ook geen obstakel: ze weten hun basis in hun voordeel te gebruiken en de precisie die ze als balletdansers hebben is ook een meerwaarde. Het is een vrij diverse groep van dansers, maar een vlekkeloze techniek bezitten ze allemaal.

com_dans_foto_ballet_vlaanderen_khan_cunningham_forsythe_akram_khan_kaash_web_13_c_filip_van_roe

Foto: Filip Van Roe

Muziek speelt vooral in Kaash van Khan een belangrijke en rechtlijnige rol. Het maakt de choreografie zelf energieker en indrukwekkender. Een goede opener van de avond. Daarop volgt Pond Way van Cunningham, een rustgevend en bijna meditatief stuk.

De avond wordt afgesloten met Approximate Sonata, waarin Forsythes typerende stijl naar voren komt. We zien een intensief duet waarbij de meeste aandacht van het publiek naar de benen getrokken wordt. Als variatie op zijn eigen stijl schept hij de sfeer van een repetitie en niet die van een voorstelling: De dansers praten luidop en verbeteren elkaar. In de zaal blijft het licht tijdens een groot deel van de uitvoering gewoon branden.

com_dans_foto_ballet_vlaanderen_khan_cunningham_forsythe_william_forsythe_approximate_sonate_web_7_c_filip_van_roe

Foto: Filip Van Roe

Wie nog steeds sceptisch staat tegenover Sidi Larbi’s bewind en zijn artistieke keuzes, raad ik aan om een voorstelling zoals KHAN – CUNNINGHAM – FORSYTHE bij te wonen. Ook voor wie gewoon van een avond dans wil genieten is dit een goede keuze, want de voorstelling kan zeker tellen als inleiding in de moderne dans van de late 20e eeuw tot nu.

Featured image: Filip Van Roe

Wie? Ballet Vlaanderen Wat? KHAN – CUNNINGHAM – FORSYTHE Wanneer? 28/2 en 1/3 Waar? 30CC/Schouwburg Hoeveel kost het? 26 of 30EUR is de basisprijs, 26 of 22EUR met reductie

Een overdonderende Valentijnsdate met de literatuur: Saint Amour

Half februari valt de wereld op verschillende manieren in twee te verdelen. Enerzijds degenen die hun allesomvattende liefde met grote L in alle talen van de daken schreeuwen, anderzijds de zieltjes die boven een eenpersoonsmicrogolfmaaltijd de prijs van zevenentwintig Britse korthaarkatten beginnen te googelen. Of enerzijds zij die elkaar tot op de rand van het bankroet trakteren op rode en roze objecten uit alle mogelijke etalages, anderzijds zij die een zenuwinzinking krijgen van hoe het kapitalisme ons zelfs tot in onze slaapkamers niet loslaat. De enige plaats op het noordelijk halfrond waar beide kampen de avond van Valentijn in vrede naast elkaar zaten, was de Stadsschouwburg. Niets dan hoog bezoek daar voor Saint Amour, de “literaire liefdesaffaire” waarmee Behoud de Begeerte boekenwurmen elk jaar trakteert op een podium vol dichters en romanschrijvers die de meest passionele passages uit hun werk voordragen. Of de m/v/x van je dromen nu al jaren naast je wakker wordt, op een wit paard onderweg is of eerder op een schildpad die de weg zoekt met Apple Maps, de goed gevulde affiche biedt voor elk wat wils, en dat in alle geuren en kleuren van de liefde.

Lees verder