Expo Overlap: The no man’s land between art and science

BAC ART LAB: vroeger het instituut voor bacteriologie, vandaag het prachtige gebouw dat een thuis biedt aan heel wat kunstenaars uit verschillende disciplines van de KU Leuven. Ook de reizende Expo Overlap mag zich nog tot 30 juni nestelen in het goedbewaarde erfgoed en presenteert vijftien ontmoetingen tussen kunst en wetenschap. De met gele steentjes betegelde gevel en het overvloedige zonlicht dat zich binnen de exporuimtes vestigt vormt in combinatie met de geschiedenis van het instituut voor bacteriologie dus de ideale ruimte voor deze interdisciplinaire tentoonsteling. Een ideaal neutraal terrein dus. Een niemandsland waar iedereen thuiskomt.

De expo is een selectie uit de vele werken die in het boek ‘Opverlap: The no man’s land between art and science’ zijn opgenomen. Dat zijn er 52 op precies te zijn, aangevuld met 12 essays. Niet toevallig zijn dit respectievelijk het aantal weken en maanden in één jaar: het boek vormt als het ware een kalender die op elke dag, elke week, elk seizoen zorgt voor een ontmoeting tussen kunst en wetenschap, een vakoverschreidend project dat inspireert en verwondert.

Het eerste werk dat je ziet is dat van Ugo Dehaes en zal je misschien nog het langste bijblijven, al is het dan maar in je dromen. Deze onvoorspelbare, lichtgevende, octopusachtige tentakel stelt een dansende stalaciet voor. “Stalactieten bewegen niet, maar zijn wel gevormd door beweging.” Zo wil de vindingrijke choreograaf zijn stempel drukken op de lange geschiedenis van beweging en ook schijnbaar vaste objecten choreograferen en doen danse., dit steeds met een grote fascinatie voor wetenschap. De zoektocht naar het analytische van kunst en de esthetische kracht van wetenschap vormt ook de hele verdere expo: schoonheid wordt gevonden in de twijfel, het willen weten en het samenbrengen van twee paden die feitelijk hetzelfde eindpunt willen bekomen.

Doorheen de verschillende oude, witbehangen gangen staat er af en toe een deur voor je open die je uitnodigend aankijkt. Achter één van die deuren vind je het werk van kunstenares Katelijne De Corte. Zij vroeg aan microbiologe Sarah Lebeer of en herinnering tastbaar gemaakt kon worden. En zo ja, hoe dan? De jeans die in de kleine, witte ruimte ligt heeft een gat ter hoogte van de dijen. Het stuk waarop haar geliefde voor het laatst op haar schoot lag en stierf, laat nu ook in de marineblauwe broek een leegte achter.

Onbedoeld bevond Katelijne zich met haar vraag op het terrein van de nieuwste inzichten in de microbiologie. Uit onderzoek blijkt namelijk dat mensen een voortdurende uitwisseling van bacteriële organismen onderhoudt met elkaar en haar omgeving. “Hoe groter de nabijheid, hoe groter de uitwisseling van materiaal. Het DNA dat bij deze uitwisselingen betrokken is, kan soms zelfs nog geruime tijd aanwezig blijven.” Deze uitwisselingen zouden met andere woorden dus een uitgangspunt kunnen vormen om een soort tastbaar geheugen te verwerven, om herinnering opnieuw aan te raken. De symboliek in dit kunstwerk doet zwijgen en toont ongefilterd onze kwetsbaarheid als mensen, ons eeuwige verlangen naar wat voorbij is en nooit meer zal komen. Eén van de krachtigste werken uit de tentoonstelling.

De expo gaat door. De omvang van het aantal mogelijkheden die een samenwerking tussen het analytische en het esthetische kunnen voortbrengen wordt duidelijker per werk dat u bekijkt. Pijlen van gekleurde plakband brengen u langs kandelaars met meerdere gezichten, kleine en grote eieren en ongebakken rivierkleivissen. Die laatsten liggen nu nog mooi te wezen op het gele zand, maar zullen weldra terug vrijgelaten worden in urbane wateren, waar ze opnieuw versmelten met het water, een project van Karel Verhoeven.

Gedurende de hele reis door het gebouw valt het zonlicht haast perfect op de vele werken, als spotlights die ze elk appart doen oplichten, zo ook in de laatste zaal. Een verzameling van de laatste werken doet u van links naar rechts en weer terug bewegen. Elk kunstwerk wekt evenveel nieuwsgierigheid op, elk project doet je glimlachen vanwege de vindingrijkheid en de spanning tussen zowel de gelaagde symboliek en het soms kinderlijke, ongedwongen uiterlijk van de werken. Deze expo roept vragen op, geeft ook enkele antwoorden, maar laat je vooral achter met het gevoel dat er nog zoveel meer mogelijk is. Opnieuw begint alles bij ontmoetingen, bij een aanraking, een zoektocht naar elkaar.

De gratis Expo Overlap is nog te zien tot 30 juni in BAC ART LAB in Leuven en is daarna nog te bezichtigen in Brussel, Gent en Hasselt. Deelnemende kunstenaars zijn Nicolas Baeyens, Ann Bessemans, Louis De Cordier / Cosco, Katelijne De Corte, Ugo Dehaes, Annelys de Vet, Kasper De Vos, Lodewijk Heylen, Robbert&Frank Frank&Robbert, Athar Jaber, Christina Stuhlberger, Kevin Trappeniers, Karel Verhoeven, Karen Vermeren, Dirk Zoete.

Het leven, een pauzeknop: waarom je de gratis expo ‘Look at us now’ niet mag missen

Welke rol speelt technologie in ons overdonderende dagelijkse leven? Is ze een overprikkelende tijdbom die ons leven overneemt, of net het laatste redmiddel om de planeet te redden? Met Look At Us Now serveert STUK een intrigerende selectie hedendaagse kunst, die het keurslijf van de anderhalvemeterexpo niet ziet als een obstakel, maar als een witruimte waaruit iets moois kan ontstaan. En die soms aanvoelt als een mokerslag, soms als een meditatieve cocon, maar het vaakst als iets aangenaams ertussenin.

© Joeri Thiry / STUK

Ik wandel de trappen van het STUK op, de zon schijnt op de vertrouwde puddinggele tegeltjes. Een aangenaam lentebriesje waait me tegemoet, samen met het geluid van stemmende strijkers. In sommige geluiden voelt het alsof je thuiskomt, en dat doe ik in die lawine van do-, sol-, re-, la- en mi-snaren. Maar wat ik hoor zijn geen van muzikanten van vlees en bloed, maar een video-installatie van Trevor Paglen, waarin een strijkkwartet Debussy’s String Quartet in G Minor inoefent. Bovenop de beelden springen allerlei kadertjes en cirkeldiagrammetjes heen en weer. Het is het denkwerk van AI-algoritmes, die de muzikanten en alles rondom hen proberen te herleiden tot objecten die ze herkennen – nee, sukkel, een muziekstaander is geen fietswiel. En dan wordt het stil en verdwijnen de hokjes en cijfertjes uit beeld. De muzikanten barsten in lachen uit wanneer een altvioliste de tel kwijtraakt, de camera zoekt close-ups van hun gezichten, er verandert iets in de ruimte.
Ik slik. Hoewel het werk dateert uit 2018, komt het bij me binnen als een zoektocht naar de essentie van cultuur, wanneer die opgesloten zit achter beeldschermen en de live-ervaring nog nooit zo ver weg heeft gevoeld. Alsof dit – excusez le mot – kutjaar de snaren van mijn emoties heeft doen springen, en ik er nieuwe moet aanspannen en zachtjes bijstemmen, voorzichtig zoekend.

Look At Us Now is een meer dan geslaagde poging om de gevoelige snaren die kunst bij ons raakt weer bij te stemmen. In de marge van AND&, een stadsfestival rond innovatie, pakt STUK uit met wat lijkt op een lightversie van het Artefact Festival: een tentoonstelling die onze condition humaine fileert met een eigenzinnige selectie van hedendaagse kunstenaars die goochelen met video’s, soundscapes en artificiële intelligentie. Deze keer is de centrale vraag wat de gevolgen van die innovatie kunnen inhouden, en valt de keuze op kunstenaars die “het directe, expliciete pad vermijden en ervoor kiezen te intrigeren, te bevragen of misschien zelfs te verleiden”. Het klinkt als een abstracte en misschien wel té ambitieuze thematiek, maar de toegankelijke en gevarieerde invulling houdt het resultaat mooi in balans.

Hoe snel dat verleiden omslaat in complexe vragen over kwesties zoals het klimaat en onze toekomstvisies, wordt bijvoorbeeld heel tastbaar in het Stadspark. Daar is niet alleen de enorme, kruipende opblaasfiguur van Amanda Parer een verplichte halte tijdens je stadswandelingen, maar ook de installatie Clams (2019) van Marco Barotti. Het lijkt een deken van plastic schelpen langs de vijver, waaruit een schril gegalm weerklinkt dat een koppig duet aangaat met de eenden. Maar in werkelijkheid staan de schelpen in verbinding met een systeem dat de watervervuiling in de Vaartkom registreert, en die transponeert tot geluidseffecten. Dezelfde dubbelzinnigheid ervaar je in het indrukwekkende National Apavilion of Then and Now van Haroon Mirza. In de white cube van de STUK-studio staat een black box van geluidsdicht schuim, waarin je je even kan terugtrekken in het hier en nu. Maar na een minuut voel je vooral onbehaaglijkheid. Hebben we het in ons drukke bestaan afgeleerd om om te gaan met zo’n leegte? En hoe triest is het dat zo’n drastische oplossing überhaupt nodig is om rust te vinden?

Het tentoonstellingconcept doet misschien aan als een zoethoudertje in afwachting van betere tijden zonder ontsmettingsgel en reservatieslots, maar is dat allesbehalve. Het minieme aantal werken eigent zich volledige expozalen toe en waaiert uit over drie locaties. Zo ontstaat er een ongeziene ademruimte die je nodig hebt om te mijmeren over het thema, en die je bij traditionelere tentoonstellingen al snel kwijtraakt. Bovendien creëert die less is more-filosofie ook het ideale decor voor monumentale werken. Zoals een installatie waarin de Zwitserse geluidskunstenaar Zimoun 168 enorme kartonnen dozen op elkaar stapelde, op elke doos een klein hamertje bevestigde en vanuit de optelsom van die repetitieve slagjes een hypnotiserend geruis creëert. Wanneer kan je zo’n overdonderende microkosmos ooit nog volledig voor jou alleen hebben?

De titel Look At Us Now leest als een bevel. Toch ambieert de expo geen definitieve handleiding bij het leven te zijn, eerder een pauzeknop om in te drukken wanneer het in deze hectische tijden even te veel wordt. Je kan de imperatief invullen zoals je het zelf wil, kritisch over hoe het verder moet met onze samenleving, of net optimistisch. Ik hou het alvast bij het hier en nu, heel eenvoudig: ga die tentoonstelling bekijken, nu.

Look at us Now – van dinsdag 20 april tot zondag 25 april – STUK (Naamsestraat), KADOC-kapel (Vlamingenstraat) en Stadspark

Gratis toegang, maar reserveren is verplicht via de STUK-website.

“Hey, you can be my girlfriend outside for two minutes”: Angela Washko over games, feminisme en pick-up artists

“Hey, you can be my girlfriend outside for two minutes”: het lijkt misschien een misplaatst grapje, maar het is wel degelijk één van de pick-up lines die bekende verleidingscoaches aanraden aan mannen om vrouwen te versieren. Angela Washko wil bruggen bouwen tussen deze vertegenwoordigers van de ‘manosphere’ en het hedendaags feminisme. Ze gaat op zoek naar nieuwe fora om te discussiëren over feminisme, gendergelijkheid en de scheefgetrokken machtsstructuren in de media. In de expo ‘A point of view’ verzamelt ze vier eerdere werken van haar, alle vier mediakunst, alle vier even sterke eye-openers.

Het is vrijdagavond. Onze levens laten zich niet langer leiden door een dodelijk virus en je hebt afgesproken met een goede vriendin in een café om de hoek. Je arriveert, maar ze blijkt wat later te zijn. Om de tijd te doden ga je alvast aan de bar zitten en bestel je een drankje. Je kijkt terug richting de tafeltjes in het café om je vriendin te zoeken, maar je kan maar moeilijk iets zien: ‘several men are blocking your view’. Het is de startsituatie van The Game: The Game.

Beeld uit ‘The Game: The Game’

Het café lijkt deze avond décor te spelen voor een workshop ‘vrouwen verleiden’ en je wordt door verschillende mannen aangesproken. Prachtig dreigende muziek van Xiu Xiu begeleidt je in The Game:The Game doorheen intense conversaties met zes cassanovas die jou graag mee naar huis willen nemen: een flatterende, toch vermoeiende gedachte. Je hebt telkens een aantal antwoordmogelijkheden, op die manier kan je zelf het spel sturen en vooral merken hoe hardnekkig deze mannen zijn in het ‘verleiden’ en hoe weinig er eigenlijk naar je replieken wordt geluisterd. Het zijn dan ook niet voor niets technieken en pick-up lines van bekende pick-up artists als Roosh V, die onder andere beweert dat ‘all human resistance can be broken down with enough pressure’. ‘The Game:The Game’ biedt de speler de mogelijkheid om de verschillende verleidingstechnieken te verkennen en om aan te voelen hoe het is om op die manier benaderd te worden, wat voor de ene persoon (lees: man) al verrassender kan zijn dan voor de andere.

Toch wil Washko de pick-up artiesten niet per se in een slecht daglicht brengen, ze wil vooral het perspectief van vrouwen in dergelijke situaties tonen en hen ook helpen dit soort strategieën beter te kunnen identificeren. “Ik denk dat het heel goed mogelijk is om empathisch te zijn tegenover mannen die deze ideeën aantrekkelijk en nuttig vinden voor het opbouwen van vertrouwen om vrouwen te benaderen en te ontmoeten … en toch kritisch te zijn tegen die pick-up artiesten’, aldus Washko.

 © Illias Teirlinck

Naast deze feministische game kan je bij ‘A point of view’ ook terecht voor de videoreeks ‘Heroines with Baggage’. Deze montage van gamescènes is een grappige, maar ook zeer rake illustratie van de karakterisering van de vaak zwakke en onderdanige vrouwelijke personages in videogames. Je ziet een verzameling van geanimeerde vrouwen die uitbarsten in emotionaliteit, angstig zijn, sterven of hun mannelijke tegenspelers om hulp vragen omdat ze te zwak zijn: stereotyperingen die ook vandaag soms nog pijnlijk zichtbaar zijn in media en maatschappij.

Ook in de game ‘World of Warcraft’ kwam de Amerikaanse artieste vaak vrouwonvriendelijke, homofobe, racistische en discriminerende taal tegen. In ‘The Council on Gender Sensitivity and Behavioral Awareness in World of Warcraft’ gaat Waschko als personage in gesprek met andere spelers over hedendaags feminisme, de behandeling van vrouwen in het spel, inclusiviteit en verworven rechten. The Councel was een manier om een veilige plaats te creëren voor spelers die zich buitengesloten of beledigd voelden en heeft ook als doel om andere spelers zich hier bewust van te maken. Op de geprojecteerde beelden zie je dat de gesprekpartners vaak zelf niet weten hoe hard deze stereotypen en beledegingen doorsijpelen in hun gedrag. Het onderdrukkende gedrag is dan misschien ook te wijten structurele ontwerpbeslissingen van het spel, eerder dan aan slechte bedoelingen van hun spelers: iets waar Wascko zich tegen wil verzetten.

De expo laat je daarna niet zomaar achter met deze eerder ludieke pogingen tot bewustmaking. Als je nog niet met je neus op de harde feiten gebotst was, dan zal dat wel gebeuren in het slotwerk van de tentoonstelling. In een twee uur durend interview gaat Wascko in gesprek met Roosh V: ‘de meest beruchte vrouwenhater van het internet’ en pick-up artist, al wil hij zichzelf niet zo noemen. Roosh V is immers meer dan dat, hij is een échte ‘man’: een mannelijke, heteroseksuele, normale man. In 2015 had hij al veertien boeken geschreven over hoe je vrouwen zo snel mogelijk in bed kan krijgen. V moet het niet zo hebben van feministen, of ‘mannenhaters’, en heeft dan ook een heel andere visie op gendergelijkheid dan Washko. Toch schrikt deze radicale visie haar niet af: ze zoekt naar gelijkenissen en compromissen en stelt zich erg bemiddelend op gedurende het hele gesprek, haar geduld en begrip is bewonderingswaardig. Dit ondanks de soms onmogelijke houding van Roosh V, die vooral duidelijk wil maken dat vrouwen maar beter geen stemrecht hadden en dat de wereld de verkeerde kant op gaat met haar Westerse ideeën van ‘gelijkheid’. Een gesprek over ‘dubbele standaarden’, biologisch determinisme en homofobie.

De dominante rode neon verlichting en een muur vol beelden en zinnen uit de game dompelen de bezoeker onder in een totaalbeleving. De vele video installaties maken het echter niet altijd makkelijk om deze volledig te beleven. Door de coronamaatregelen moet je soms best lang wachten voor je een video kan zien en kan het misschien vervelend zijn dat je maar kleine fragmenten kan bekijken van de juist zo boeiende video’s. Toch is ‘A point of View’ een echte aanrader. De thema’s die aan bod komen zijn confronterend, maar daarom juist een heel nodige bewustmaking en goede aanzet om erover te praten: if a conversation is hard, it’s probably the one worth having.

A point of View is nog tot 25/4 te zien in het STUK in Leuven, gratis met cultuurkaart

De grenzen van grand hotel Europa: Kiluanji Kia Henda intrigeert in Museum M

Krachtige zwart-witbeelden met een twist en een ontwapenende humor, dat is alles wat Kiluanji Kia Henda nodig heeft om de essentie van onze tijdsgeest te vatten in één artistiek oeuvre. Museum M stelt de fotograaf, video- en installatiekunstenaar voor aan het grote publiek met een prikkelende expo die aantoont dat de grenzen tussen macht en machteloosheid zichzelf constant hertekenen. Hoeveel muren je ook bouwt en hoeveel havens je ook sluit.

Souvenirshopversies van de David van Michelangelo, de Sabijnse maagdenroof en een heleboel andere iconen van de Europese canon in felgekleurde condooms gewrongen. Ja, je leest het goed, dat is het eerste wat je ziet wanneer je uit de lift stapt en je onderdompelt in de wereld van Kiluanji Kia Henda. De installatie The isle of Venus is voor deze expo wat de “was je maar hier”-neonletters zijn voor de Artefact-expo: een uiterst Instagramvriendelijke eyecatcher waarachter een diepere tragiek schuilgaat. De beelden staan namelijk niet op een elegante piëdestal, maar op een vormeloze massa van betonblokken. Het eiland van Venus is dus geen aards paradijs vol lust en schoonheid, maar een dam die dienstdoet als laatste redmiddel om ons westerse erfgoed te redden van de tand des tijds. Dat de installatie wordt omringd door een reeks bewerkte foto’s rond het thema migratie, geeft het werk een nog bitterdere nasmaak. Gaan we voorzichtiger om met marmer dan met mensenlevens?

Lees verder

Alleen en toch verbonden, samen en toch eenzaam (Artefact 2020)

Alleen-zijn en eenzaamheid zijn niet noodzakelijk synoniemen. We zijn allemaal wel eens alleen en terwijl sommigen zich daarbij ongemakkelijk voelen en liefst omringd worden door veel mensen, koesteren anderen juist die tijd voor zichzelf. Artefact, het jaarlijkse kunstenfestival van het STUK, onderzoekt in de nieuwe editie onder de titel “Alone together” hoe alleen-zijn en eenzaamheid zich tot elkaar verhouden en hoe de (steeds meer digitale) samenleving mee verantwoordelijk is voor de eenzaamheid, maar ook middelen tot verbondenheid aanreikt. Voor de expo selecteerde curator Karen Verschooren 23 binnen- en buitenlandse hedendaagse kunstenaars die via video-installaties, schilderijen, fotoreeksen, dans performances en andere media exploreren welke vormen eenzaamheid kan aannemen. 

Een expo in het STUK is steeds een beleving; al wandelend door de verschillende zalen,  doorkruis je allerlei werelden. Soms kom je zo zelfs terecht in de woonkamer van een van de kunstenaars. Molly Soda laat je binnenwandelen in haar gereconstrueerde leefwereld, waar je omringd wordt door video’s waarop de Puerto Ricaanse kunstenares haar online communicatiegedrag in beeld brengt. Op die filmpjes is te zien hoe Soda, alleen in haar kamer, via sociale media virtueel verbonden is met honderden bekenden en onbekenden. In Me singing stay by Rihanna staat Soda bijvoorbeeld centraal in een mozaïek van video’s waarop meisjes van over de hele wereld hun ziel blootleggen door ‘Stay’ van Rihanna te zingen. Ze doen dat allemaal alleen, maar zijn verbonden door het lied. 

Me singing stay by Rihanna, Molly Soda ©Molly Soda

Je kan dus alleen en toch verbonden zijn, zelfs zonder het te weten. Omgekeerd kan je je ook eenzaam voelen in een groep mensen. Volgens de Japanse kunstenaar Meiro Koizumi is de metro van Tokyo een goed voorbeeld van zo’n plaats waar veel mensen samenkomen, maar iedereen een masker opzet en in zichzelf gekeerd is. Hij huurde twee acteurs in die in snikken moesten uitbarsten en filmde de reacties van de omzittenden. Zou een hevige emotionele uitbarsting hen uit hun cocon kunnen lokken? Dat bleek niet het geval: de passagiers negeerden de acteur, begonnen ongemakkelijk te schuifelen of verlieten de metro, maar boden geen zakdoek of luisterend oor. De hyper-individualistische Japanse samenleving lijkt het vermogen tot empathie af te breken – maar zou het er in België beter aan toe gaan?

Ook de foto-installatie I’m here project van de Japanse Atsushi Watanabe raakt een gevoelige snaar. Hij brengt de levensstijl Hikikomori in beeld, die een extreme sociale afzondering inhoudt. Dat is geen marginaal fenomeen: alleen al in Japan leven meer dan 1,2 miljoen mensen volledig opgesloten in hun huis. Drie jaar lang was ook Watanabe een hikikomori. Op de laatste dag van de opsluiting fotografeerde hij zichzelf en zijn kamer. Daarna begon hij ook de (vaak chaotische) kamers van andere hikikomori’s vast te leggen, die voor een lange tijd hun enige leefwereld zijn. Op die manier wil hij de isolatie doorbreken en het fenomeen meer zichtbaarheid geven. 

I’m here project, Atsushi Watanabe ©Maya Toebat

De expo buigt zich niet alleen over eenzaamheid, maar ook over de nood aan verbondenheid. Mehtap Baydu vatte bijvoorbeeld het project op om met t-shirts van de belangrijke mannen in haar leven – vrienden, collega’s, schoolgenoten, maar ook de eigenaar van de kiosk waar ze vaak winkelt – een cocon om zichzelf te breien. Ze voerde het project in afzondering uit en wil zo tonen dat alleen-zijn ook een positieve ervaring kan zijn, op voorwaarde dat je omringd bent door een warme, veilige cocon van de mensen om je heen.

Het idee van een cocon komt ook terug in het werk van Annette Messager. Zij creëerde de wandsculptuur Sleeping Heart, een hartvormige slaapzak met twee reikende handen, die deel uitmaakt van de reeks Sleeping Songs, waarin ze sculpturen maakt met slaapzakken, dekbedden en jassen. Sleeping heart stelt een cocon van de liefde, vriendschap voor, maar toont hoe verbondenheid nooit een volledig samenvallen is: de twee slaapzakken vormen samen een hart maar blijven op zichzelf bestaan en ook de twee handen raken elkaar maar net. Daarmee draagt Messager geen pessimistische boodschap uit; ze wil juist tonen hoe mensen zelfstandige individuen zijn die toch een grote warmte voor elkaar kunnen voelen. 

Sleeping Heart, Annette Messager ©Maya Toebat

Deze kunstwerken zijn nog maar een greep uit de diverse en prikkelende expo, die het actuele en herkenbare thema van alleen-zijn onder handen neemt. Artefact weet ook dit jaar hedendaagse kunst en maatschappelijke uitdagingen te verbinden en betrekt je via beelden, geluiden, sculpturen, tekeningen en veel meer in de vaak zeer persoonlijke en kwetsbare kunstwerken. De expo is helemaal gratis dus als je langs het STUK passeert, is het zeker de moeite waard om eens een kijkje te nemen. Toch is een diepgaander bezoek, bijvoorbeeld via een gratis rondleiding (waarvoor je je hier kan inschrijven), ook een absolute aanrader. De tentoonstelling maakt bovendien deel uit van het groter kunstenfestival Artefact, waarbij tal van concerten, films, lezingen, workshops en zelfs een kunstroute doorheen de stad het alleen- en samenzijn in vraag stellen. 

Artefact Expo 2020: Alone together // STUK (Naamsestraat 96, 3000 Leuven) // 13/02 tot en met 01/03 // gratis 

Meer info over de evenementen tijdens het Artefact kunstfestival vind je via deze link

Sfeerverslag: M-useumnacht 2019

Julie Decat & Dorien Vanmeldert

Als op een winternacht…Tibetaanse hoorns je van je sokken blazen aan het M – Museum, dan ben je er zeker van dat de M-useumnacht niet meer stuk kan. Blogsters Julie en Dorien penden een sfeerverslagje neer over deze gezellige night at the m-useum van afgelopen woensdag.

Concert van de Tibetaanse hoorns voor het M – Museum
©Rob Stevens

Relaxed de blokperiode in

In de workshop Yomiqi leerden de coaches van Ankerpunt je tips&tricks om gewapend te zijn tegen de stressvolle blokperiode. Yomiqi staat voor yoga, mindfulness en qilong en de combinatie van die drie bleek een leuke en energieke manier om meer zelfvertrouwen te krijgen.  De yoga- en ademhalingsoefeningen zorgden ervoor dat de studenten nu weten hoe ze tot rust kunnen komen als de examens hen op de hielen zitten.

De workshop Soundjourney nam je op reis naar een ver en muzikaal land vol gongs, belletjes en trommen. Het geluid van druppelend water en de zee, de trillingen van de didgeridoo en de meeslepende zang. Door al die rustgevende geluiden vergat je even dat je eigenlijk op een yogamatje in het Leuvense museum lag.

Ontspannen tijdens de workshop Yomiqi ©Rob Stevens

De taal van de genietende m-useumbezoeker

In de expositie De Taal van het Lichaam wordt er met een gevarieerde selectie aan kunst gewezen op het vermogen van de mens om te praten met meer dan louter woorden. Afdalend in een bad van zachtroze gloed dat perfect een feeërieke dynamiek weet te creëren, werden de toeschouwers als vanzelf uitgenodigd het eerste en meteen ook meest speelse en dynamische deel van de tentoonstelling te ontdekken. Na passage bij de photobooth met fotograaf, waar je knotsgekke kiekjes kon nemen met je mede-kunstliefhebbers, zetten de bezoekers de ontdekkingsreis verder tussen beeldhouwwerken die druipen van sentiment en expressie, in een atmosfeer die beduidend meer geladenheid uitademt dan enkele meters eerder nog het geval was.

Het visuele discours der lichamen, dat zowel mens als dier betreft en van zowel creatie als publiek op betrokkenheid hoopt, liep ten einde met een onverwacht hernemen van de uitdagendheid die ze even naar de achtergrond verplaatste. Ditmaal met een meer wulpse en haast bevreemdende ondertoon. Toeschouwers genoten zichtbaar en ontdekten gaandeweg kunst de ruimte te gunnen om wat luider te spreken. Wie de volledige recensie van blogster Julie over deze expo wil lezen, kan dat hier doen.

De Taal van het Lichaam ©Rob Stevens

Theatrale bric-à-brac

Een van de hoogtepunten van de avond was het concert van theaterduo Brik Tu-Tok. Hun gekke, catchy nummers brachten leven in de brouwerij. Met allerhande dagdagelijkse voorwerpen, zoals borstels, plastic flessen en blokfluiten, zorgde het duo zelfs voor wat dansmoves in het publiek. Hun vreemde kostuums en nog vreemdere praatjes maakten het plaatje compleet. Een duo om in het oog te houden!

M-useumnacht 2019 blies ons omver en bracht ons tot rust. Op naar de volgende editie!

Brik Tu-Tok ©Rob Stevens

M-useumnacht | M – Museum| woensdag 4 december 2019 | GRATIS met cultuurkaart | https://www.kuleuven.be/cultuur/uurkultuur/20191204_museumnacht

Expo: Nachtelijke conversaties in de Taal van het Lichaam tijdens de M-useumnacht

De Taal van het Lichaam, Body Language voor de Engelstaligen onder ons, giet in beeldende vorm het idee dat we niet alleen met onze monden, maar met onze hele lichamen spreken kunnen. Dit concept mag dan misschien wel dateren van toen de dieren (ook) nog spraken, de tentoonstelling weet het thema vanuit een frisse insteek te belichten en herleidt je aandacht naar details die je in het grote geheel der dingen misschien al gauw dreigen te ontglippen. Zo worden we er bijvoorbeeld attent op gemaakt dat de loutere blik van een figuur een wereld aan informatie vrijgeven kan, en dat in het ontmoeten van die blik ook de toeschouwers met nieuwe ogen gadeslaan.

Dat de expositie met andere woorden een beleving van zowel herinterpretatie als hervorming beoogt, blijkt uit haar benadrukken dat noch gezichtsexpressie, noch lichaamshouding een sluitend antwoord biedt op de vraag welke emotie precies wordt geëvoceerd. Want hoewel het ontcijferen van een houding in eerste instantie misschien vrij eenvoudig mag lijken, herinnert de collectie eraan dat een bepaalde gevoelstoestand nooit door twee verschillende personen op dezelfde manier beleefd en tengevolge ook uitgebeeld kan worden. Geluk, woede, teleurstelling, en het oneindige scala aan gemoedstoestanden die zich daartussen bevinden worden door de één weergegeven met uitdrukkingen die een ander misschien zal aanspreken voor iets compleet tegenovergestelds.

            Daartegenover staat dat deze heterogene poel aan lichaamstaal waaruit mens en dier put evenmin door iedereen op eenzelfde manier geïnterpreteerd wordt, en fluctueert naargelang de culturele achtergrond en persoonlijke ervaringen van de ontvanger in kwestie. De houding van een afgebeeld ‘subject’ – bij gebrek aan een beter woord – onthult immers veel over dat subject zelf, maar vertelt minstens evenveel over degene die het in zich opneemt. Wanneer een model rechtstreeks in de lens kijkt bijvoorbeeld, suggereert dit niet alleen zelfzekerheid maar ook een openheid naar de kijker toe, die zich op zijn beurt kan afvragen in welke verhouding hij wordt verondersteld zich te bevinden tot het personage. Meer dan die van een toevallige toeschouwer worden we uitgedaagd om en passant de rol van een kennis, een vijand, een geliefde, … op ons te nemen, en de conversatie met kunst allesbehalve te schuwen.

De Taal van het Lichaam plaatst je middenin het besef dat zowel de afgebeelden als de artiest die hen vormgaf een eigen gevoelswereld hebben die verder reikt dan wat met het blote oog kan worden waargenomen, en dat het steeds raden zal blijven naar wat er werkelijk achter het doek schuilgaat. De schoonheid zit erin dat dit des te meer de weg effent voor eigen interpretatie en zelfs zelfreflectie, zonder daarom de intentie van het werk uit het oog te verliezen. In De Taal van het Lichaam lijken sculpturen en schilderijen over de ruimte heen met elkaar in dialoog te treden, in een stilzwijgend gesprek waaraan je niet anders kan dan deelnemen terwijl je tussen de gevarieerde selectie aan kunst flaneert; een manoeuvreren tussen spraakwatervallen, stuk voor stuk.

 © Sfeerbeelden gemaakt door Rob Stevens

TIP: Duik woensdag in de M-useumnacht

UUR KULTUUR schotelt je deze week weer een verpletterend, cultureel evenement voor: M-useumnacht in Museum M. Het belooft een editie vol muziek, relaxatie en gevarieerde expo’s te worden. En driemaal raden hoeveel je dat kost met een cultuurkaart… Inderdaad, helemaal niets!

Expo’s

Borman en Zonen

Met deze tentoonstelling zet Museum M een Brabantse houtsnijdersfamilie uit de late middeleeuwen weer op de kaart. Jan II Borman en zijn familie stonden bekend voor hun dynamische en gedetailleerde heiligenbeelden, retabels en grafmonumenten. Eind oktober schreef ik nog een tip voor deze tentoonstelling. Nu is het aan jullie om die tip ter harte te nemen!

The Waddle Show: A Counteract – Nel Aerts

Tijdens M-useumnacht kan je op een avond tijd van de middeleeuwen weer terecht komen in het bevreemdende doch vertrouwde heden. The Waddle Show: A Counteract van Nel Aerts is een eclectische en kleurrijke bom die ontploft in je gezicht. De tentoonstelling laat je kennis maken met vrolijke en absurde motieven waarachter een fragiele waarheid schuilt. Check ook zeker de tip van  blogger Jacoba Waumans over deze poëtische expo.

Béatrice Balcou

Een copycat in de kunsten, zo kan je de expo van Béatrice Balcou het best omschrijven. Balcou kopieert de werken van andere kunstenaars en stelt zo onze relatie tot kunst en de manier waarop het wordt geproduceerd in vraag.

De taal van het lichaam

In De taal van het lichaam wordt niet enkel onze kijk op kunst maar ook die op ons lichaam in vraag gesteld. Met deze tentoonstelling wil M Leuven via oude én hedendaagse werken uit haar collectie onderzoeken hoe het menselijk lichaam vorm krijgt in de kunst.

Vaste collectie

Voor wie niet genoeg kan krijgen van de expo’s moet ook zeker een kijkje nemen bij de vaste collectie van M. Oude en hedendaagse kunst staan er naast elkaar.

Alle expo’s kan je de hele avond lang ontdekken.

Muziek

Aan muziek ook geen gebrek tijdens deze editie van M-useumnacht! Van 19.30u tot 20u zullen Tibetaanse hoorns je oorschelpen strelen. Van 20.15u tot 20.45u én van 21.15u tot 21.45u laat het Leuvens Universitair Koor het beste van zich horen. Hieronder vind je een lijstje van de andere concerten:

Monokimono (19.30u – 20u | 20.30u – 21.15u)

Monokimono, dat is de artiestennaam van Ben Tanghe. Hij brengt tijdens de M-useumnacht nummers van zijn eerste EP Kameleon. Kom wegdromen op de tunes van zijn nostalgische, Nederlandstalige muziek.

Brik Tu-Tok (22u – 22.45u)

Brik Tu-Tok is een muzikale samenwerking tussen theatermakers Maxim Storms (Brother Blue) en Linde Carrijn. Net zoals Monokimono brengt dit duo nummers van hun eerste album Greatest Hits dat vorige maand uitkwam. Zoals hun bandnaam al doet vermoeden is de muziek van Brik Tu-Tok bric-à-brac. Absurd, maar toch catchy. Niet alleen hun muziek is het ontdekken waard, want live zal dit duo je verbazen met hun excentrieke kostuums en dadaïstische choreografieën.

De rest van de avond kan je nog genieten van een DJ-set van Illament (22.45u – 23.45u).

Workshops

Origami (19.15u – 19.45u | 19.45u – 20.15u | 20.15u – 20.45u | 21.15u – 21.45u | 21.45u – 22.15u)

Altijd al willen weten hoe origami in elkaar zit? En ben je ook nog eens een echte plant mom? Dan zijn deze workshops iets voor jou! Karen en Els van Small Paper Things leren je in deze workshops een vaasje vouwen via de kunst van het papier vouwen.

Schrijf je snel in via https://www.kuleuven.be/cultuur/uurkultuur/20191204_museumnacht

VOLZET: Soundjourney  (21u – 22u | 22u – 23u)

Leg je neer, ontspan en spits je oren. Dat is de kern van deze workshops. Trillingen van de didgeridoo, een trom en gong nemen je mee op een inspirerende klankenreis.

VOLZET: Yomiqi (19.30u – 20u | 20u – 20.30u)

Nood aan extra tips om de stressvolle blokperiode door te komen? Dan is de workshop Yomiqi jouw redder in nood. Yomiqi is een combinatie van yoga, mindfulness en qi gong. Die gevarieerde mix zorgt ervoor dat je alle spanning van je af kan schudden. Een yogamatje hoef je niet mee te nemen; het is wel aangeraden om makkelijk zittende kledij aan te trekken.

De timetable vind je hier: https://www.kuleuven.be/cultuur/img-6/20192020/uur-kultuur/20191204-m-useumnacht/museumnacht-timetable-nl.jpg/image_view_fullscreen

M-useumnacht | Museum M | woensdag 4 december 2019 | GRATIS met cultuurkaart | https://www.kuleuven.be/cultuur/uurkultuur/20191204_museumnacht

Waanzin: studenten nemen Museum M in handen

Dat in Leuven de studenten het ritme van de dag bepalen, dat wist je wel al langer, maar dat ze nu ook de collectie van het stadsmuseum Museum M onder handen mochten nemen, dat is een nieuw gegeven. Tien Leuvense studenten kregen de kans om de collectie van het museum te benutten en eens in de schoenen van een curator te staan. Als doorlopend thema van hun tentoonstelling kozen ze ‘Waanzin,’ want dat was volgens hen de rode draad doorheen de kunst die hen aansprak.

Sam De Gueldre en Sara Duquene

Leuvense studenten zijn curator van ‘Waanzin’ in M

© Museum M

Dat een tentoonstelling cureren niet zo eenvoudig is als het misschien wel mag klinken, dat ondervonden de tien studenten tijdens het proces. Zo moesten ze niet alleen denken over welke schilderijen, beeldhouwwerken en andere kunstobjecten zij de moeite waard vonden om in hun tentoonstelling op te nemen, maar ook over de verhoudingen tussen de verschillende werken. Doordacht kozen ze voor een opstelling in de vorm van een doolhof, dat—zoals zij het in een filmpje verklaren—de fysieke representatie van innerlijke waanzin voorstelt. Er zijn nog meer intelligente opstellingen in de tentoonstelling. Bijzonder geslaagd is de spiegelwand of spiegelstreep die ze achter de schilderijen van de negentiende-eeuwse Constantin Meunier hebben gehangen. De schilderijen stellen in vraag of je waanzin ook aan het gezicht kunt aflezen, allemaal terwijl je ook jezelf en je eigen gezichtsuitdrukking kunt lezen.

De tentoonstelling opent met één van de topwerken van de vaste collectie: Constantin Meuniers naturalistische bronzen beeld van een creperende man en een bezorgde, emotioneel overladen vrouw. Het werk Grauwvuur (ca. 1888-1889) probeert de rauwe emoties na een mijnramp te vatten tussen een gewonde man en een gechoqueerde vrouw. Rauwe emoties leiden tot een pure waanzin, een manier waarop de realiteit niet meer in verbinding staat met het gevoel. Het werk herinnert—zeker nu tijdens de vasten—aan de kruisafneming van Jezus en de Mater Dolorosa, en gebruikt de kracht van de symboliek om de omstandigheden in de mijnen van Wallonië in de late negentiende eeuw aan te klagen.

Twee toegangen leiden je naar het doolhof van de tentoonstelling en nemen je mee op een reis doorheen de verschillende facetten van waanzin. Met een audioguide krijg je de unieke kijk van de verschillende curators. Met de wijzers van de klok kom je eerst in een zaaltje met conceptueel werk van de hedendaagse kunstenaar Dirk Zoete. Waanzin is uiteindelijk maar een label, een verdelend element tussen zij die “normaal” denken en zij die dat niet doen. Wat is echter normaal denken, en zijn we niet allemaal een beetje waanzinnig? De toon is meteen gezet.

De tentoonstelling neemt je mee langs oude én hedendaagse werken en laat ze door hun opstelling met elkaar communiceren. De werken brengen je van carnaval langs de bijbelse Job en de madwoman in the attic tot confronterende werken waarbij de perverse associaties van de kijker worden ontdekt. Niet zozeer wie er tentoongesteld wordt is van belang, maar de focus ligt vooral op het wat en vooral het hoe van de expo.  Met uitzondering van Constantin Meunier bevat de tentoonstelling geen grote namen. Zo doet de stijl van het schilderij De verzoekingen van de heilige Antonius denken aan Bosch of Bruegel, maar is het maar een kopie naar de minder bekende Jan Mandijn. Dit doet echter helemaal niet af aan de ideeën of associaties die de kijker krijgt, ingegeven door de slimme keuzes en de begeleidende overpeinzingen van de curatoren. Daarom is een audioguide een absolute aanrader.

Wat de tentoonstelling zo charmant maakt, is het eenvoudige opzet. Elke curator heeft de kans gekregen om zich te verdiepen in de collectie van M en daar een favoriet uit te kiezen. Maar vooral de professionaliteit die de expo uitstraalt, is bewonderenswaardig. Een thema als waanzin, lijkt abstract, maar krijgt in de tentoonstelling vele gezichten. Oud en nieuw gaan hand in hand en allerhande materialen komen aan bod. ‘Waanzin’ bewijst dat een frisse kijk op beeldende kunst een een boeiend resultaat kan opleveren.

tentoonstelling ‘Waanzin’ in het M-Museum Leuven / 15 maart 2019 tot 24 januari 2021 / gratis voor cultuurkaarthouders / meer info, klik hier