“Jubilee Lanoye”: entertainen met serieuze literatuur doe je zo

Het is beslist! De titel van ‘s Vlaanderens meest entertainende auteur is uitgereikt aan Tom Lanoye, nv. Geen enkele andere auteur kan alleen op een podium een publiek voor tweemaal zestig minuten doen luisteren, lachen en vertwijfelen. De aanleiding voor zijn variétéshow is zijn zestigste verjaardag, zijn veertigste carrièrejaar en zijn dertigste jaar samen met zijn man. En dat hij het gevierd heeft, dat zal heel Vlaanderen en Nederland geweten hebben! Voor zijn jubilee doorkruist Lanoye de Lage Landen, van Mortsel tot Eindhoven, van Kuurne tot Alsemberg. 15 november kreeg Leuven de eer om de man-met-de-gekke-brillen te mogen ontvangen op het podium van de Schouwburg.

Als geen ander is Tom Lanoye een podiumbeest, die elke vierkante meter van het podium weet te bestrijken en de aandacht van het publiek op zich weet te richten. Als je je had verwacht aan een saaie twee uur voorlezen uit Tom Lanoyes best of, dan kende je de man nog niet. Grandioos begint hij zijn performance met een over-the-top lofzang op Leuven, die hij wellicht in elk cultureel centrum waar hij komt gebruikt, en op hemzelf en vervolgens opent hij zijn show met een karaoke van een Engelse ballade. Hij zingt vol overgave een lied van een Engelse charmezanger en vertelt opgewekt, dat hij het liefst van al viert met karaoke.

Het publiek kon vooraf online beslissen welke stukken hij op het podium zou voorlezen. Massaal koos het publiek voor Sprakeloos, zijn roman uit 2009 over het leven en de dood van zijn moeder. Met teksten uit deze roman begint hij en sluit hij het eerste deel van zijn performance af. In de keuze voor het einde van Sprakeloos als het einde van zijn eerste deel kom je zijn drijfveer voor het schrijverschap te weten. Hij wil vechten tegen de stilte en de leegte, met taal als zijn medium, zijn stem als weerwoord, zijn schrijven als rebellie.

En stil is hij allesbehalve. In een aaneenschakeling van korte fragmenten, vaak op muziek die het ritme van de tekst mee volgt, krijgen we een overzicht van zijn oeuvre. Van zijn allereerste gedicht uit zijn, naar eigen zeggen, “nationalistische periode” van toen hij zes à zes en een half was tot recent werk uit zijn roman Zuivering (2017). Tom Lanoye heeft een prachtige stem en is een begenadigde lezer. De teksten die hij koos, konden op allerlei emoties van het publiek rekenen. Het best kon je hem vergelijken met een stand-up comedian, die zijn beste teksten voorlas en zijn punchlines juist wist te timen.

Op gelach van het publiek kon hij ook rekenen in zijn intermezzo’s waarin hij de actualiteit erdoor haalt. Zo besprak hij de kritiek van het nieuwe hoofd voor het Vlaamse Fonds van de Letteren Mia Doornaert op zijn uitspraak of ze het Fonds zal gebruiken als “trampoline voor haar islamofobe vapeurs”. Dat Mia Doornaert aanstoot nam aan het volgens haar ‘seksistische’ woord “vapeurs” en niet het woord “islamofoob” dreef hij op de spits. Ook Theo Francken en Schild & Vrienden hekelde hij op cynische manier. Zijn kritiek op de islamofobe Doornaert en de protofascistische Schild & Vrienden volgde hij op met een voordracht van zijn Duitse vertaling van zijn tekst over masturberen, die geleidelijk aan ontaardde in een Hitlerduits, waarmee hij het publiek tot wenen toe aan het lachen kreeg.

Het tweede deel van zijn performance deed hij onder begeleiding van het jazzduo Nicolas Rombouts en Teun Verbruggen. Samen brachten zij ooit ‘Bloednoot©’ met teksten uit Fort Europa: Hooglied van versplintering (2005). In deze tekst brengt hij een aantal metaforische figuren voor Europa naar voren; voor deze performance koos hij die van de ondernemer, die zijn neoliberale gedachtegoed verdedigt. De democratie, de verkiezingen en het neoliberalisme zijn een rode draad in de loop van de opvoering. Daarin hekelt hij hij niet alleen de machtsgeile politici, maar ook het onbewuste en hypocriete verkiezingsvee. Met de figuur van de ondernemer lacht hij mensen zoals u en ik uit in het gezicht, ontbloot hij onze elkaar tegensprekende wensen en driften in een maatschappij die draait om geld, geld, geld. De voorstelling eindigt in een muzikaal en poëticaal hoogtepunt, een cynische lofzang op de ‘naamloze vennootschap’.

Zijn one-man-show is verbluffend meeslepend, het personage ‘Lanoye’ onwaarschijnlijk entertainend. Lanoye weet perfect reclame te maken voor zijn eigen werk. Je honger wordt niet gestild, hij wordt alleen maar groter. Lanoye mag dan wel cynisch staan tegenover het neoliberale kapitalisme, hijzelf weet zijn show echter erg goed te verkopen.

Jubilee Lanoye, een productie van Behoud de Begeerte, concept en teksten door Tom Lanoye, met muzikale begeleiding door Nicolas Rombouts en Teun Verbruggen / 15 november om 20u in 30CC/Schouwburg / korting voor cultuurkaart bij 30CC / voor andere tourdata en -locaties, klik hier 

Advertenties

Tussen genderneutrale toiletten en “ik heb zoiets van”: een eigenzinnig muzikaal avontuur met Maud Vanhauwaert

“Maak jij maar iets waarop niemand zit te wachten.” Met die missie stuurde een docent aan het conservatorium dichteres Maud Vanhauwaert de wijde wereld in, vertelde ze onlangs in een interview op Radio 1. Bijzonder wijze, maar allesbehalve profetische woorden voor de vrouw met de titel van Antwerps stadsdichter op zak sinds januari én een uitverkocht Wagehuys aan haar voeten deze dinsdagavond. In Mijn punt is eigenlijk ging ze samen met muzikale compagnons de route Geert Waegeman en Tom Kestens op zoek naar het midden tussen poëzie, stand-up comedy en cabaret. Met de glimlach van iemand die nog lang en gelukkig ernaar wil blijven zoeken.

5f1469cb62fd2701e8d05709f27a82f3-Mijn_punt_is_eigenlijkcJimmy_Kets

Regel één van het Maud Vanhauwaert-universum: niets is wat het lijkt. Wie enigszins vertrouwd is met haar oeuvre – sinds de verborgencamerapoëzie waarmee ze argeloze voorbijgangers overviel in Iedereen Beroemd praktisch iedereen – weet dat maar al te goed. Een onschuldige “gelieve uw telefoon uit te schakelen” aan het begin van de voorstelling escaleerde al snel tot een overdaad aan serieuze en minder serieuze levenswijsheden, van het niet-of-net-wel-expres knisperen met snoeppapiertjes tot de mogelijkheid dat de persoon met wie ik ooit onder een grafsteen zal belanden misschien wel op enkele meters van me verwijderd kon zitten – maar het is oké, “gelieve u hier geen zorgen over te maken”. Ook het publiek bleef allesbehalve gespaard van die spitsvondigheden: de man naast me, die ervan overtuigd was dat zijn plaats op de laatste rij hem zou behoeden voor ongewenste interactieve momenten, was eraan voor de moeite. Zelfs in teksten die de vierde wand en het traditionele idee van poëzie wel netjes intact lieten, lag achter elke hoek een verrassingseffect op de loer. Elke iets te melige quote werd een fractie van een seconde later kurkdroog doorprikt met een ironische opmerking, een postmodernistische kwinkslag volgens het boekje van elke letterenstudent. Waegeman en Kestens gingen hierin mee door enkele usual suspects in elke Classics 1000 en Lage Landenlijst te parodiëren en switchten even enthousiast tussen sobere kleinkunst en vrolijke synthesizers als tussen hun verschillende instrumenten. Lees verder

Een overdonderende Valentijnsdate met de literatuur: Saint Amour

Half februari valt de wereld op verschillende manieren in twee te verdelen. Enerzijds degenen die hun allesomvattende liefde met grote L in alle talen van de daken schreeuwen, anderzijds de zieltjes die boven een eenpersoonsmicrogolfmaaltijd de prijs van zevenentwintig Britse korthaarkatten beginnen te googelen. Of enerzijds zij die elkaar tot op de rand van het bankroet trakteren op rode en roze objecten uit alle mogelijke etalages, anderzijds zij die een zenuwinzinking krijgen van hoe het kapitalisme ons zelfs tot in onze slaapkamers niet loslaat. De enige plaats op het noordelijk halfrond waar beide kampen de avond van Valentijn in vrede naast elkaar zaten, was de Stadsschouwburg. Niets dan hoog bezoek daar voor Saint Amour, de “literaire liefdesaffaire” waarmee Behoud de Begeerte boekenwurmen elk jaar trakteert op een podium vol dichters en romanschrijvers die de meest passionele passages uit hun werk voordragen. Of de m/v/x van je dromen nu al jaren naast je wakker wordt, op een wit paard onderweg is of eerder op een schildpad die de weg zoekt met Apple Maps, de goed gevulde affiche biedt voor elk wat wils, en dat in alle geuren en kleuren van de liefde.

Lees verder

Literaire oktobertips

 

Wanneer het herfst wordt, is dat voor de boekenwurmen onder ons het ultieme excuus om weer in hun cocon te kruipen met een kop thee en vingers die permanent naar mandarijnen lijken te ruiken. Gelukkig kan je deze maand in Leuven ook buiten de muren van je kot terecht voor literair entertainment van alle soorten. Maar dan ook echt alles, van Jane Austen tot literair improvisatietheater en slam poetry. En dat zo goed als allemaal gratis.

Feest in de Bib

Deze week bedanken alle Vlaamse bibliotheken hun trouwe lezers met de jaarlijkse Bibliotheekweek. Voor deze editie pakt de Leuvense bib uit met een bijzonder thema: precies 200 jaar geleden overleed Jane Austenwat vraagt om een speciaal eerbetoon. Fans van de vrouw achter klassiekers als Emma en Pride and Prejudice kunnen voor 3 euro genieten van een lezing over haar leven en werk. Maar ook voor anglofielen in de minder strikt literaire zin van het woord is het programma een aanrader: er is een high tea, een photobooth en zelfs een Engelse dansworkshop. En o ja: diezelfde dag is er ook de boekenverkoop, waar je voor 1 euro per stuk afgevoerde boeken kan adopteren.

zaterdag 14 oktober – 10-17u – bibliotheek Tweebronnen – gratis (lezing: € 3)
meer info: http://bib.leuven.be/feest-in-de-bib

Mag ik U(w) Boeken?

“Literair Losgehen”. Met die ietwat mysterieuze maar veelbelovende beschrijving stelt improvisatietheatergezelschap RIOT – een bekend gezicht onder hen is schrijfster en Knack-columniste Katrijn Van Bouwel – hun nieuwste project Mag ik U(w) Boeken? voor. Het concept klinkt overtuigender dan de woordspeling en is misschien het best samen te vatten als een prettig gestoorde mengvorm van muzikaal theater en bookcrossing. De enige toegangsprijs die je als toeschouwer betaalt is één boek dat je opoffert aan de fantasie van de acteurs. Met al die verhalen als basis schudden ze een verrassende voorstelling uit hun mouw, begeleid door een orkest met piano, contrabas, gitaar en drums. Op het einde ruil je je boek met een willekeurige andere toeschouwer. En het wordt vervolgd: de komende maanden is het gezelschap ook te gast bij Standaard Boekhandel en Barboek. Ik ben alvast benieuwd.

donderdag 19 oktober – 20:00 – bibliotheek Tweebronnen – gratis
meer info: https://www.leuvenleest.be/event/mag-ik-uw-boeken

Poetics Beats ’n Jam

Alleen wie de afgelopen jaren onder een steen leefde, zal koppig blijven beweren dat muziek, poëzie en de urban scene totaal verschillende werelden zijn. Een van de fijnste voorbeelden hiervan is Urban Woorden, een Leuvens project dat verschillende culturen via woord- en podiumkunsten een stem wil geven. Samen met urban arts-collectief BURn organiseren ze een heuse open mic waar iedereen die met rap, R&B en slam poetry bezig is zijn talent kan tonen. De line-up van deze editie is volledig vrouwelijk en scoort alvast hoog op de diversiteitsmeter, met een mengelmoes van artiesten van alle kleuren, uit alle mogelijke muziek- en tekstgenres. En je inschrijven kan nog altijd, met een mailtje naar burn@leuven.be of een pm naar de Facebookpagina.

vrijdag 20 oktober – 20:00 – OPEK – gratis
meer info: https://www.facebook.com/events/1955100848111276

De Boekenkamer

Zet een interessante bekende Vlaming op een podium om over zijn passies te vertellen en er gebeurt gegarandeerd iets moois, zeker wanneer het over literaire passies gaat. Dat heeft 30CC goed begrepen: het (bijna) maandelijkse evenement De boekenkamer is dit seizoen terug van nooit-echt-weggeweest. Het idee is eenvoudig: artiesten die ’s avonds in 30CC optreden, komen als literair verantwoorde lunchpauze praten over boeken die hen fascineren, en dat helemaal gratis (als je op voorhand je plaats reserveert) en met een hapje erbij. Op 23 oktober geeft acteur Bruno Vanden Broecke de aftrap, bij de volgende edities is het de beurt aan andere grote namen als Reinhilde Decleir, Maaike Cafmeyer en Wannes Cappelle.

maandag 23 oktober – 12:15 – UCLL, campus Hertogstraat Heverlee – gratis (met reservatie)
meer info: https://www.30cc.be/nl/programma/item/de-boekenkamer—bruno-vanden-broecke

(Meer interessante tips over literatuur in Leuven? Check dan zeker Leuven Leestde nieuwe website waar 30CC, de bibliotheek en boekhandels hun evenementen verzamelen, aangevuld met de leestips – en zelfs de favoriete leesplekken – van een team enthousiaste bloggers.)

Knappe mannen met boeken: twee in één

 DSC01118.JPG

Vandaag vindt De Boekenkamer #5 met Pieter Embrechts plaats. De Boekenkamer is één van dé literatuurevenementen van het Leuvense 30CC. Het concept is eenvoudig: een bekende Vlaming komt langs in de bib, Tweebronnen, om er een uurtje te vertellen over zijn favoriete boeken. Ben je benieuwd naar het boek dat hij in één adem heeft uitgelezen? Of wil je weten welk boek er altijd op het nachtkastje ligt? Kom eens een kijkje nemen. Wedden dat je blijft terugkomen?!

Lees verder

Twijfelen tussen ontroering en onbehagen – Lize Spit & Elise Caluwaerts in BAR|A|MUZE

Een vleugelpiano, een microfoon, wat gelig sfeerlicht en de netjes witte wanden van het museumgebouw. De setting van deze muzikaal-literaire avond in Museum M is klassiek, maar het programma is daarom niet minder charmant: schrijfster Lize Spit en solozangeres Elise Caluwaerts sieren de affiche. De debutante schreef een kortverhaal, de sopraan koos er klassieke zangstukken bij. Hun samenspel legt het uitverkochte BAR|A|MUZE het zwijgen op.

Elise Caluwaerts is klassiek geschoold, maar zoekt in haar carrière naast het barokke en romantische zangrepertoire ook het hedendaagse multidisciplinaire experiment op. In Leuven leidt ze de avond veilig in met Die Nacht van Strauss, meteen een stuk om haar ruime stembereik en kleurrijke geluid mee uit te spelen. De composities waarmee ze de avond opent, zijn niet alleen vocaal indrukwekkend, maar weten de toeschouwers ook met het wantrouwige gemoed op te zadelen dat schrijfster Lize Spit nodig heeft om haar kortverhaal in te zetten. De muziekteksten die Caluwaerts krachtig vormgeeft, kondigen de argwaan en wroeging in Spits woorden aan.

LizeSpit_EliseCaluwaerts_580x440-1

Foto Lize Spit (c) Keke Keukelaar – Foto Elise Caluwaerts (c) Lalo Gonzalez

De debuutroman Het smelt van de 27-jarige Lize Spit gooide hoge ogen in binnen- en buitenland – haar prozawerk wordt vertaald in zes talen en er zit een verfilming aan te komen – en schiep hoge verwachtingen over de toekomst van de jonge auteur. Haar eerste boek mag dan wel bijna 500 pagina’s tellen, met haar verhalen in de literaire tijdschriften Das Magazin en De Gids en haar columns in krant De Morgen bewees ze al dat ze ook met weinig woorden kan boeien en ontroeren. In BAR|A|MUZE bracht Spit een nieuw kortverhaal over een dirigent en een zeemeermin, een tekst die in al haar schoonheid qua thematiek tegen een onbehaaglijke herkenbaarheid aan schuurt.

Spit stelt ons voor aan een gezin, waarvan de leden steeds meer naast elkaar gaan leven. Een dirigent stort mentaal in op het podium, zijn vrouw beschouwt dat als het startschot om hem van alle ongeluk des levens de schuld te geven. Met hun dochter in zeemerminkostuum en haar knuffels op de achterbank, vertrekt het koppel naar een vakantiehuis in Duitsland, een vlucht die bij het naderen van de bestemming steeds hopelozer wordt. Spits stem klinkt beheerst en licht – een geoefende meisjesstem. Haar verhaal is echter volwassener dan haar geluid. Net als in haar boek, trekt Spit in het kortverhaal de complexe relaties tussen haar personages zorgvuldig uit elkaar tot ze bloot en kwetsbaar hun barsten en wonden laten zien. De schrijfster praat kleine mensen groot, geeft ruimte aan hun angsten en worstelingen en legt zo de vinger op de onrust die in elk doodgewoon mensenleven schuilt.

Tussen Spits paragrafen houdt Caluwaerts met haar aria’s de beklemming van het verhaal in stand. Verder dan gezamenlijke sfeerschepping gaat de samenwerking tussen de artiesten echter niet: woord en klank doen het eerder onafhankelijk. Beide bijdragen ondersteunen elkaar, maar missen de kans om samen iets unieks tot stand te brengen. Terwijl in het verhaal de dirigent zijn stem en beslissingskracht verliest, blijft Caluwaerts’ gezang zelfzeker en overtuigend. De soliste wordt zo eerder medeverteller dan personage, wat de voorstelling misschien net iets te voorspelbaar maakt.

Caluwaerts’ muziekkeuzes bouwen echter wel een stevige stelling onder Spits tekst. De zangeres sluit passend af met Je ne t’aime pas van Kurt Weill, een nummer dat de eenvoudige conclusie van het vertelde verhaal beschrijft: het hoofdpersonage in Spits vertelling is het houden van kwijtgeraakt; hij kan niet anders dan zijn heden en verleden steeds opnieuw te overdenken, te bevragen en van zich af te werpen, tot hij een ander hoger doel dan de liefde ontdekt om zichzelf en de kleine wereld die hem omringt betekenis te geven. Of die doelstelling realistisch is, laat Spit wijselijk in het midden.

Wat? Literatuur/muziek // Wanneer? DO 4 augustus 2016 // Waar? BAR|A|MUZE, het zomerse dakterras van Museum M // Prijs? 7 euro

Je kan nog tot en met 21 augustus optredens meepikken bij BAR|A|MUZE. Voor zeven euro krijg je een hele avond toegang tot de bar, een optreden en het museum tijdens de avondopening van 18:00 tot 20:00. Bekijk het volledige programma hier.